1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

АКША-ШАЛЫҢ ДӨСТЕРИН ДУГУРУШКАН

АКША-ШАЛЫҢ ДӨСТЕРИН ДУГУРУШКАН
Тываның Баштыңы Шол­­бан Кара-оол ноябрь 8-те Москвага Россияның саң-хөө сайыды Антон Силуанов-биле ужурашкан.
Ол хүн Федерация Чөвү­ле­линге «2017 чылда болгаш 2018 база 2019 чылдарның планныг үелеринде бюджет­тиң төлевилелдериниң хемчээл­дериниң дугайында» парламент дыңнаашкыннарының хуралының үезинде бо ужура­жылганың дугайында дугурушкан турган. Ужуражылга соонда үнүп келгеш: «Россияның саң-хөө сайыдының кабинединге аажок нарын чугаа барык дүне 23 шак ажып турар үеде доозулду. Оон улуг идегелдиг үндүвүс. Моондактар болдурбас бис. Эң кол чүве – чоннуң акша-шалыңын төлээр акша-хөреңги дөстериниң талазы-биле чөпшээрежилгени кылдывыс.  Ол эң чугула» – деп, Шолбан Кара-оол бижээн.
Парламент дыңнаашкын­на­рының дугайында чугаалап тура, Россияның регионнары федералдыг деткимче дээш чидии-биле чижилгелиг байдалда турарын ол демдеглээн. «Шупту регионнарга ол анаа хөгжүлдениң эвес, а хүн бүрүде амыдыралдың    айтырыы болуп турар» – деп айыткан. Ооң мурнунда ол Федерация Чөвүлелиниң Даргазы Валентина Матвиенко, ЧКАА (ЖКХ) реформазының деткимче фондузу – күрүне корпорациязының баштаар чериниң даргазы Константин Цицин-биле тус-тузунда ужурашкан. Регионнуң Баштыңының ажыл графигинде оон-даа аңгы федералдыг яамылар болгаш ведомстволарның удуртукчулары-биле ужуражылгалар көрдүнген.
 
СПОРТ ЯАМЫЗЫНЫҢ АЧЫЗЫНДА...
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол фехтованиеге Олимпий чемпио­ну Павел Колобковтуң РФ-тиң спорт сайыдынга томуйлатканы-биле байыр чедиргеш, Тываның Чазаа 2018, 2020 болгаш 2022 чылдарда Олимпий оюннарынга белеткелге российжи спортчуларга деткимче көргүзеринге белен дээрзин дыңнаткан.
«Моолга сумо талазы-биле делегей чемпионады болган. Аңаа киржир чурттуң шилиндек командазы биске белеткелди эрттирген. Бис Тывага Россияның чемпионадын эрттирдивис, оон оолдар делегей маргылдаазынче аъттанган. Мээң билирим-биле түңнелдери кончуг эки болган.
Бир эвес мындыг хевирлиг эгелээшкиннерни Олимпиадалар мурнунда кылыр болза, бис деткиир күзеливисти илередип тур бис. Бистиң агаар-бойдузувус Россияда эң арыг. Чүге дээрге 170 муң квадрат километр черлерде чүгле 300 муң хире кижи чурттап турар. Кижи четпээн черлер дыка хөй. Шупту спортчуларны чалап тур мен. Чижээ, Камгалал яамызы шериг албанныгларга соңга караандан адыг бакылап кээп болгу дег, черде улуг спортчу объектини туттурган» – деп, ол чаа сайыт-биле ужуражылгазының үезинде демдеглээн.
Ноябрь 8-те болган ол ужуражылгага республиканың спортчу инфраструктуразының хөгжүлдезиниң аргаларын чугаа­лажып тура, «Тываның спортчу ниитилели Силерге чаа албан-дужаалга томуйлатканыңар-биле байыр чедирип турар. Спорт яамызының, Виталий Мутконуң ачызында Тывада спортчу инфраструктураның таваан салган. Ооң ачызында чурттакчы чонну күш-культура болгаш спортче хаара тудар талазы-биле байдалды экижидер аргалыг болган бис» – деп, Тываның Баштыңы демдеглээн. 
Павел Колобков РФ-тиң спорт сайыдынга 2016 чылдың октябрьда томуйлаткан, ооң мурнунда турган сайыт Виталий Мутко РФ-тиң Чазааның Даргазының оралакчызынга депшиттирген.
Тыва «2006-2015 чылдарда РФ-ке күш-культура болгаш спорттуң хөгжүлдези» федералдыг программага идепкейлии-биле киришкен.  Бо чылын 2016-2020 чылдарда боттандырар хемчеглерниң федералдыг программазы ажылдап эгелээн.
– Бис ажылдап эгелеп турувуста, Тывага чаңгыс-даа бассейн турбаан. Бөгүн чүгле найысылалда эвес, а көдээ чурттакчылыг черлерге бассейннер дугайында чугаа чоруп турар апарган.  Ак-Довурак хоорайда бассейн тудуу бо программаның шугуму-биле чоруп турар, харын-даа доостур чоокшулаан. Бо бүгү Тывада спортчу инфраструктураларның хөгжүлдезин бадыткап турар – деп, Шолбан Кара-оол демдеглээн.
 
БАЙДАЛ НАРЫН, ЫНЧАЛЗА-ДАА…
Бай-Тайга болгаш Ба­рыын-Х­емчик кожууннарда чагган харның кылыны 90 см чедип турар.
Агаар-бойдустуң мындыг бай­далы малчыннар турлагларынга шыңгыы шылгалда болуп турар. «Улуг чер»-биле харылзаа үстүр, мал-маганны одарладыры бергедээшкинге таваржыр.
Ындыг-даа болза, Тываның Чазааның дузазы-биле ында ажылдар чоруп турар. Оруктар аштап-арыглаар техника ай­маан­га кудары-биле 4 тонна кы­вар-чаар чүүлдерни Бай-Тай­ганың ишчилеринге чедирген. Ол кожууннуң 69 малчын турлагларынче орукту аштаан, ол ажылга 9 сан аар техниканы, ЗИЛ маркалыг 7 автомашинаны хаара туткан, 200 кижи ажылдаан. Барыын-Хемчиктиң көдээ ишчилери 8 тонна бензинни, солярканы алган. Малчыннарның 84 турлаанче орукту 50 кижиниң, 6 сан аар техниканың, УАЗ маркалыг 3 автомашинаның күжү-биле аштап арыглаан.
Ол кожууннарның чагыргалары белен чоруктуң чурумун девис­кээрге киирериниң дугайында доктаалдарны хүлээп алган. Оон аңгыда Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол көдээ ажыл-агый адырын харыы­лаар оралакчызы Байбек Монгушка шээр малдың баш санын камгалап арттырарын контрольга алырын дааскан. 
ТР-ниң албан езузунуң сайтызындан.   

 

Комментарии

Ам-даа дээштиг хемчеглерни алыр.херек. Чонда чугаалажып турары дээрге коргунчуг чорду.: бо районнар хой малын соккаш бир хойну 800, а хураганны 300 акшага садып туруп берген. Эът ковудээн дээш Кызылда ТВЦ-де, "Сайзыралда", эът садып турар лавкаларда чииженнер амырай берген - малчыннарнын эккелген эъдин 120 акшага хулээп алгаш, 280-300 акшага садып, амырап, байып туруп бергеннер. Чазак, чагырга мону билир бе? Малчыннар агаар-бойдус халавы дээш ядарап турда, посредниктер байып турар, чуу деп чувел ол ындыг? Куш-ажыл кижизин кым камгалаар чувел? Сайгарлыкчыларны коорге магалыг чуве-дир: чурттун Президентизи, Чазак даргазы оларны камгалап турар, а малчын кижини кым камгалаарыл? Олар ургулчу бисти камгаланар, азыранар дивейн турар, а шак мындыг таварылгаларда курунезинден дуза херек - дир. Ону Чазак билип турар бе азы сайгарлыкчыларга оларны "каап берип каан" олурар бе?Эът садып чеде бээрге ол сайгарлыкчы деп улустун туразында чаннап турарын! Ии! упту чуве оларнын холунда дег! Ынчанмайн канчаар - хамык чувени садып ап турар улус! Мал малдаан херээ-даа чок тур...

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.