1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

АРГАЛАРЫ КЫЗЫГААР ЧОК

Виктор Көк-оол аттыг нацио­нал хөгжүм-шии театрынга Тываның блогерлериниң бирги ужу­ра­жыыш­кыны эрткен. Аңаа интер­неттиң идепкейлиг хереглекчилери, “ВКонтакте”, “Instagram”, “Facebook”  со­циал четкилерде хөй санныг би­жи­дикчилерлиг улустан аңгыда рес­публикада интернет-бизнести хөг­жүдүп турар аныяк сайгарлыкчылар киришкен. 
Тываның Баштыңы, кол блогер Шолбан Кара-оол чыылганнарга байыр чедиргеш, сөс алган:
“Төрээн чуртунуң чаагай овур-хевирин бүдүн делегейге нептередип, интернет четкизинче идип үндүрүп, информастыг шөлчүгешти сайзырадыр күзелдиг, дидим идеяларлыг, төлевилелдерлиг аныяктарның саны көвүдеп турары өөрүнчүг-дүр. Блогерлер клувун тургузуп алыр дээн эгелээшкиниңерни деткип тур мен. Мени база блогер деп санап турар. Ынчалза-даа ол ажыл-агыйым болгаш эрге-дужаалым-биле харылзаалыг. Социал четкилер чаңгыс чер-чурттугларым-биле дорт харылзажыр арганы берип турар. Респуб­ликада нарын айтырыгларны көдүрүп, ону шиитпирлээр аргаларны сүмелеп турар чагаалар хууда арнымче кээп турары дээрге удур-дедир харылзаавыс-тыр. 
Россия Федерациязының Президентизи Владимир Путинниң Тывага дыштанылгазындан интернет четкизинде салган видео болгаш чуруктары республикавыс­ты бүдүн делегейге алдаржыткан. Ооң ачызында “Путинниң кокпазы” деп чүгле Россияда эвес, а делегейде алдаржый бер­ген турисчи оруктар аалчыларның сонуургалын оттурган. 
Интернет-курлавырларны бодамчалыг ажыглаар болза, ооң аргалары кызыгаар чок. Тываны бурунгаар сайзырадырынга бисте шупту чүүл бар. Кайгамчык каас-­чараш чурумалдыг, бойдустуң күчүзү сиң­ген делгемнер, меңгилерлиг тайгалар, катаптаттынмас хөөмей-сыгыт, эм шынарлыг аржаан, хөлдер, эвилең-ээлдек чонувус өскелерни бодунче чайгаар­ хаара тудуп эккээр сорунзалыг. Төрээн чуртуңарга патриотчу хамаарылгаңар дээш четтиргенимни илередип тур мен”.
Социал четкилерниң рейтингизи-биле эң-не хөй өңнүктерлиг болгаш бижидикчилерлиг блогер Шолбан Кара-оол болган. “Instagram” социал четкиде регион баштыңының бижидикчилериниң саны – 46,6 муң. Ийиги черде Сайзана Сюрюн, үшкү черже Айдың Монгуш (Ишкин оглу) үнген. Республикада билдингир спортчулар, артистер, ыраажылар, чараш кыстар мөөрейлериниң киржикчилери, фитнес-инструкторлар, чараштаныр өргээлерниң визажистери, стилистери болгаш банк ажылдакчылары дээш оон-даа өскелер рейтингини уламчылаан. Интернеттиң идепкейлиг хереглекчилериниң хөй кезии Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң социал четкилерде бижидикчилери болгаш өңнүктери болган. 
2016 чылда Шолбан Кара-оолдуң эге­лээшкини-биле "Тываны ажыт" деп төлевилелди боттандырган. Рес­пуб­лика­ның аян-чорукчу идепкейжи аныяктары Тываның аңгы-аңгы булуңнарынга чедип, регионда туризмниң хөй талалыын база катап ажыткан. 
Республикада интернет-бизнести хөг­жүдүп, социал четкилер дамчыштыр боттарының сонуургалдарындан орулганы ажылдап ап турар аныяктарның саны хөй. Олар кылып алган чүүлдерин (суй белектер, үүрмек кылыглар, каасталгалар, амданныг чемнер, модага дүүшкен идик-хептер...) социал четкилер дамчыштыр садып-сайгарып, чагыгларны хүлээп ап турар. 
Интернет ниитилелдиң ужуражыыш­кынынга аныяк сайгарлыкчыларның бү­дүр­ген барааннарын сонуургадым. 
Графиктиг болгаш веб дизайнер Азат Аскаров: “Артха” дизайн студиязында 7 кижи ажылдап турар бис. Делгелгеде тыва стикерлер чыпшырган футболкалар, шилде, пөсте чураан чуруктарны бараал­гаттывыс. Эрткен чылын ТР-ниң Культура яамызының эрттирип турганы тыва сти­кер­лер мөөрейиниң тиилекчилериниң ажылдары база бар. Россияның өске регионнарындан өңнүктеривис тыва стикерлерни аажок сонуургап, кайыын, канчаар киирип алырын бо-ла айтырар.
Мен бодум фото-арт стильге чуруттунар мен. Ажылдарымны садып алыр кү­зелдиг кижилерниң саны эвээш. Чүге дизе бо бүгүнү кылырда, дыка хөй үе бол­гаш күш негеттинер. Өртек-үнези оон хевирлеттинер. Социал четкилерден “ВКонтактеде” бижидикчилеримниң са­ны эң хөй. Ажылдарывысты социал четкилерде салып, чагыгларны хүлээп ап турар бис. Бирги блогерлер ужуражыышкыны дыка солун эртип тур. Маңаа дыка хөй виртуалдыг өңнүктеримни ийи караам-биле көрдүм”.
“IRBIS cake” кондитер кылыглар бүдүрүлгезиниң удуртукчузу Наталья Умановская: “Кызылдың экономика болгаш эрге-хоойлу техникумунуң баазазында ажылдап эгелээнивистен бээр 2 чыл чеде берди. Мээң командамда арга-дуржулгалыг 5 кижи ажылдап турар. Олар-даа, мен-даа билиивисти доктаамал бедидип, өөренип турар бис. Чоокта чаа карамель-биле ажылдаарын өөренип алганымны улуг чедиишкин деп санаар мен, чүге дизе бо чаа угланыышкын. Найысылалдың чурттакчыларының ынак болу берген чизкейк, кекс, торттарын эң-не эки шынарлыг продуктулар-биле бүдүрүп турар бис. Кат-чимистерден кылган торттарывыска чагыдып алыкчыларывыс аажок ынак. Тус черниң бүдүрүкчүлерин деткип, олар-биле сырый харылзаалыг ажылдап турар бис. 
Кондитер кылыгларывысты найысылалда “Мокка-кофе” биле “Coffee day” кафелеринден садып ап болур. Интернетте бар социал четкилер дамчыштыр бүдүрген продукциявыстың чуруктарын тырттыргаш салып, бижидикчилеривистиң саналдарын өөренип, чагыгларын хүлээп турар бис. Эң хөй бижидикчилерим “Чаңгыс классчылар” социал четкизинде. Мурнувуста салдынган сорулгаларывыс ам-даа хөй, ынчангаш бурунгаар көрүштүг ажылдаарывыс арткан”.
Аныяк сайгарлыкчылар интернетте социал четкилер дамчыштыр чагыгларны хүлээп, садып алыкчыларның хереглелдерин хандырып, чаа барааннарының чуруун тырттыргаш, делгеп турары дыка эптиг. Амгы үениң технологиялары интернет-бизнести сайзырадып хөгжүдеринге бүгү-ле аргаларны берип турар. 
Интернет дамчыштыр садып алыыш­кын кижилерге, Тывадан-даа, бөмбүр­зектиң кайы-даа булуңундан-даа болза, дең арганы тургузуп турар. Интернеттиң аргалары кызыгаар чок болгай. Аныяк сайгарлыкчылар бизнестиң чедиишкинниг хөгжүлдезиниң аргаларын хүн бүрүде дилеп, делегейде билдингир “AliExpress» интернет-садыгже барааннарны салып, садарын база өөренип турар. 
Тываның хөй ажыл-чорудулгалыг төвүнүң ажылдакчылары “Мээң документилерим” деп мобильдиг капсырылганы чыыл­ганнарга таныштырган. Бо капсырылга-биле күрүне болгаш муниципалдыг ачы-дуза чедирилгезин алыры белен болгаш эптиг.
Интернет ниитилелдиң ужуражылгазынга чаа сайтыларны, капсырылгаларны таныштырган. Виртуалдыг оюннар болгаш селфи девискээр чыылганнарның сонуургалын оттурган. 
Журналист кижи медээлерни, информацияны кымны-даа мурнай билген турар ужурлуг. Ынчангаш мергежилимниң аайы-биле социал четкилер ажылымга улуг ужур-дузалыг. Кижи ажылдап тура азы чанып бар чыда, телефонундан делегейде, чуртувуста болуушкуннарны, медээлерни көрүп четтигиптер. Ужуражылга үезинде виртуалдыг өңнүктерим-биле таныжып ап, чугаалажыр аргалыг болдум.
Ужуражылгага “Соңгукчу” деп фото-чурук мөөрейин чарлаан. Март 18-те Россия Федерация­зының президентизин соңгааш, соң­гулданың плакады азы бан­нериниң чанынга чурукка тырттыргаш, “ВКонтакте”, “Instagram” социал четкилерге #соңгукчу деп демдеглээш, салыр. Он сес хардан үжен беш харга чедир назы-харлыг фотографтар киржип болур. Эң хөй үннер алган 5 кижи Apple iPhone 8 смартфонну ойнадып алыр.    
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Чингис СААЯ, 
Арслан  АРАКЧААНЫҢ  тырттырган  чуруктары.

 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.