1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

КАДЫ ТУРГУСЧУР БИС

Сентябрь 15-те Ба­рыын-Хемчик кожууннуң Ак сумузунга көдээ Культура бажыңын байырлыг байдалда ажыткан. Рес­публиканың Чазааның Тө­левилел офизиниң «10 культура одаа» деп программазынга дүүштүр туткан бирги Культура бажы­ңынга ол хамааржыр. 
Көдээ черге Культура бажыңы – чүгле культура-чырыдыышкын ажылының эвес, а чоннуң хостуг үезин шын ажыглаарының төвү болур ужурлуг. Ынчангаш бо чаа Культура бажыңы суурнуң культурлуг амыдыралының бүгү талалыг сайзыралынга чаа арынны ажыткан. Байырлыг ажыдыышкынга Тываның Баштыңы Ш. Кара-оол, ТР-ниң культура сайыды А. Тамдын, кожуун чагыргазының удуртулгазы, Төлээлекчилер хуралының депутаттары база Дөң-Терезин суурнуң чурттакчы чону киришкен. 
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол ук байырлалга киржип, тудугжуларның шалыпчы ажылынга улуг үнелелди берген: «Чүгле суму биле кожууннуң эвес, а Тываның культурлуг амыдыралында онзагай болуушкуннуг хүн-биле байырны чедирип көрейн. Эрткен чылын, база-ла сентябрь 15-те фельшер–акушер пунктузун ажыдып турганывысты сактып тур боор силер. Чаарттынган Тываны тургусчур дээш кызымак ажылыңарга өөрүп четтирип тур мен, чаңгыс чер-чурттугларым. Декабрь 31-ге чедир чаа болгаш эде чаартып туткан 10 клубту ажыглалга кии­рер ужурлуг бис. 
Дөң-Терезинниң клувунуң ту­дуунче 9 млн. ажыг рубльди чарыгдаан. Шалазындан эгелээш,­ серизинге чедир, бүрүнү-биле шупту тудуг ажылдарын кылган, чаа дериг-херекселдер, эт-сеп-биле дерээн. Тываның суурларында кандыг тудуг чоруп турар-дыр, ол черлерден оолдарны эвилелдеп алгаш, ажылдап турар, холу тудунгур чаңгыс чер-чурттуувус, Чадаана оглу Даспак Владислав Лаа-Караевич бо удаада силерниң суурдан 15 оолду хаара туткаш, клуб тудуунга ажылдаан. Эр хейлер оолдар, кызымак ажылыңар дээш четтирдим. Тыва тудугжулар кандыг-даа ажылды кылып шыдаарын күш-ажылыңар-биле бадыткадыңар!» 
Тыва кижиниң чараш чаңчы­лы бар, чаа оран-саваже көжүп кирген улуска холу куруг барбас дээр. Бо удаада Тываның Баштыңы Ш.Ка­ра-оол Культура бажыңының директорунга ажылынга чугула херек ноутбук биле диапроекторну белекке сунган. Ол ышкаш тыва чоннуң эрткен төөгүзүн утпайн, ону аныяк-өскенге угаадып, өөредип чоруурунга көскү өөредилге материалы болур – тыва эки турачыларның маадырлыг чоруунга тураскааткан номнарны школа башкыларынга дамчыткан. 
Улуг ажылды эчизинге чедирип, ону доозарынга суму чагырыкчызының ролю улуг болганын Тываның Баштыңы демдеглээн. Ындыг болзажок ам-даа кылыр ажылдар суурда барын ол айыткан. 
«Суму чагырыкчызы ажылдап шыдаарыңарны көргүстүңер, эр хейлер. Ындыг болзажок кылыр ажылдар ам-даа хөйүн көрүп тур мен. Садиктиң кырын дуглап көрүңер, чаъс-чайык үезинде иштинче дамдылап-даа тур боор. Эрткен чылын бо-ла үеде ужуражып тургаш, Акта ферманы катап тургузаалыңар деп чугаалаштывыс. Шимчээш­кин ам-даа чогул. Сушьта, Ильинкада, Балгазында фермалар ажылдап эгелей берди. Силерниң араңарда ажыл-ишчи, чүткүлдүг кижилер черле бар, сууруңар чонун чыггаш, ону шиитпирлеп көрүңер. Суурун хөгжүдүп, немелде ажылчын олуттарны тургузар күзелдиг, шынап-ла, ажылдап шыдаар кижилерге дузаны кадарынга белен мен. Силерден чүгле чүткүл, күзел херек. Кижи бүрүзү бодунуң кылып шыдаар хире чүүлүн кылып, бүдүрүп, шимчээшкинде турар болзувусса, чер-чурттувус сайзыраар, ажы-төлүвүс-даа тодуг-догаа болур. Тываның Чазаа ам-даа кызыдар, чүткүдер бис. Бир эвес бергелер тургустунуп келир болза, кады ажылдаар бис, кады эртер бис. Өгбелеривистиң арттырып бергени чер-чурттувусту бистер кады сайзырадып, хөгжүдер ужурлуг бис» — деп, Шолбан Валерьевич чугалаан. 
Чаа Культура бажыңының директору Татьяна Алдын-ооловна Ооржак өөрүшкүзүн үлешкен: «Тывада бо чылын туттунуп турар 10 клубтуң аразынче киргенивиске канчаар-даа аажок өөрүп тур бис. Дыка хөй чылдар дургузунда тускай оран-сававыс чок болгаш, суурнуң спорт залынга культура хемчеглерин эрттирип турдувус. Алдар-аттыг, хөгжүм-шии театрының артистерин чалаар дээривиске, болдунмайн турган чүве. Ам чаа оран-сававыска оюн-көргүзүүн бараалгадыр кылдыр профессионал-даа, бот-тывынгыр-даа артистерни чалап тур бис. Бистиң өргээвиске келиңер. Оон ыңай, ажыл-ишчи эрес-кежээ Дөң-Терезин суурнуң чурттакчы чонунуң өмүнээзинден Тываның Баштыңы Ш. Кара-оолга, Тываның Чазаанга, республиканың Культура яамызынга өөрүп четтиргенивисти илереттивис». 
Культура ажылының хоочуну Сергей Монгуш: «Акка төрүттүнген, школа дооскан, 80 чылдарда суурнуң Культура бажыңынга уран чүүл удуртукчулап, директорлап ажылдап чораан кижи мен. Бо байырлалда өөм ишти, Тываның алдарлыг артизи Юлиана Ондар-биле кады киржип чедип келдивис. Чаңгыс чер-чурттугларымның өөрүшкүзүн үлежип, ыры-шоорувусту бараалгадып бээр бис. Чаа оран-сава эки-дир. Тудугжуларга, Тываның Чазаанга чонум мурнундан өөрүшкүвүстү илереттим». 
Культура бажыңының ажыттынганынга тураскааткан делгелге-садыглаашкынга сумунуң ус-шеверлери кылган ажылдарын, холу чемзиг херээжен чон кат-чимис, ногаадан белеткээн продуктуларын, аъш-чемин делгеп, сатканнар. А хөл- шыдыраа­га ынактар Тываның Баштыңы-биле ойнаар аргалыг болганнар.
Тываның Баштыңының парлалга албаны.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.