1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

"КӨШКҮН ЧОН" СТУДЕНТ ОТРЯДЫ

ТКУ-нуң инженер-техниктиг факультединиң студентизи 
Хаяа Донгакка ТР-ниң Хөй-ниити палатазының даргазы 
Чимит-Доржу Ондар өөрүп четтириишкин бижиин тыпсып тур.
 
Тываның күрүне университединге “Тыва Республикада студент отрядтарның ажыл-чорудулгазы” деп темага “төгерик стол” регионнуң яамыларының, албан черлериниң төлээлериниң киржилгези-биле эрткен. 
2017 чылда Президентиниң грантылар фондузундан “Келир үедеги педагогтарның студент отрядтарын малчын турлагларже” деп социал төлевилелди боттандырарынга университет деткимчени алган. Төлевилелдиң кол сорулгазы – чайгы дыштанылгада малчыннарның ажы-төлүнүң хостуг үезин ажыктыг организастаары. Ректор Ольга Хомушку студентилерниң хей-аъдын көдүрүп байыр чедиргеш, төлевилелге идепкейлиг киржирин күзээн.
Бо чылын төлевилелди чаа тургус­тунган “Көшкүн чон” деп келир үедеги педагогтарның студент отряды амыдыралга боттандырып эгелээр. Чайгы дыштанылга үезинде уругларның хөй кезии малчын турлагларга ада-иезиниң азы дөргүл-төрелдериниң чанынга дузалажып чайлаар. Ол үеде уругларның музей, театр, кинотеатр баар аргазы чок болур. Ынчангаш бо уругларга онза кичээнгей херек. ТКУ-нуң “Көшкүн чон” деп келир үедеги педагогтарның студент отряды малчын турлагларга чайлаар уруглар-биле ажылдаарын хүлээнип алыр. 
Чайгы дыштанылга үезинде студент отрядтың десантызы кожууннарже үнүп, дыштанылга лагерьлеринче малчыннарның уругларын чедирер. Студентилер уругларга школа программазының кичээлдерин утпазы-биле угаан сайзырадыр болгаш өөредиглиг оюннарны эрттирер, концерттерни көргүзер, өске язы-сөөк чоннарның төлээлери-биле хүндүткелдиг болгаш эки сеткилдиг харылзажырынга база бот-боттарын эки билчиринге өөредир.
Эге чадазында “Келир үедеги педа­гогтарның студент отрядтарны малчын турлагларже” деп социал төлевилел Бии-Хем, Улуг-Хем, Чеди-Хөл, Таңды, Тес-Хем болгаш Кызыл кожууннарның девискээринге ажылдап эгелээр. Тус кожууннарның чагырыкчылары биле ТКУ кады ажылдажылга дугайында керээге атты салган.
“Россияның студент отрядтары” деп ниити-российжи аныяктарның хөй-ниити организациязы чурттуң 72 регионундан 240 муң ажыг аныяктарны түр күш-ажыл-биле хандырып турар. Оон аңгыда оларны хамааты болгаш патриотчу кижизидип, уран чүүлче, спортче сонуургалын бедидип турар. Чурттуң эң улуг аныяктар организациязы.
ТКУ-нуң студент отрядтарның штавы 2011 чылда тургустунган. Кол сорулгазы – студент отрядтар шимчээшкиннеринче студентилерни хаара тудар хемчеглерни организастаары, оларның чогаадыкчы чоруун деткиири, аныктарның ниити культурлуг деңнелин бедидип, хостуг үезин шын тургузары. 
ТКУ-нуң студент отрядтар штавының удуртукчузу Мария Сергееваның чугаа­зы-биле, чаа төлевилелди 3 чадага чар­ган. “Эге чадазында төлевилелге кир­жир күзелдиг кожууннарны илередир, студент отрядтарны тургузар, сайт, ылгавыр демдээн, планын, программазын ажылдап кылыр, вожатыйлар школазын эрттирер. Кожуннарже үнүүшкүннерниң маршрудун ажылдап кылыры болгаш тус черниң аныяк­тары-биле ужуражыры ийиги чаданың ажылдары. Сөөлгү чадазында Кызылга найыралдың фестивалын эрттирери, төлевилелдиң үре-түңнелдиин тодарадыры-биле киржикчилерниң ортузунга шинчилел ажылдарын чорудар” – деп таныштырды.
Чайгы үеде тудуг отрядының студентилери социал чуртталга оран-сава­зының тудуунга идепкейлиг киржир. Февраль 8-те Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң студентилер-биле ужура­жылгазының үезинде өскүстерниң чурттаар бажыңнарының тудуунга студент отрядтар киржип болурунуң дугайында чугааны кылган. 
ТР-ниң Өг-бүле болгаш уруглар херектериниң талазы-биле агентилелдиң даргазы Саида Сенгии өскүс уруглар хөй-ниити хайгаарал организацияларының кежигүннери дээрзин чугаалаан. Олар тудуг ажылын, бажың үлелгезин база оочурнуң канчаар чылып турарын хыналдага алган. Ынчангаш өскүс уруг­ларны студент тудуг отрядтарынче хаа­ра тударын саналдаан. Амгы үеде тудуг отрядтарының кежигүннеринче өскүс уругларның даңзызын тургузуп турар. Бажың тудуунга киржиринден аңгыда, чайгы үезин хилис эрттирбейн, акша-төгерик ажылдап алыр аргалыг апаар. “Төгерик столга” студент отрядтарга ажылдап турар үези ниити күш-ажыл стажынче кирип турар дээрзин база сагындырган. 
Сөөлгү үш чылда ТР-ниң Өөредилге болгаш эртем яамызы-биле керээ езугаар студентилер чайгы дыштанылга лагерьлеринде ажылдап турар. Мооң мурнунда чылдарда вожатыйларның чайгы үеде ажылы педагогтуг практика кылдыр санаттынып, шалың төлевири албайн турган.
“Тоджа-Тур” турисчи агентилелдиң чиңгине директору Юлия Острикова кады ажылдаарын саналдап, чайгы үеде экскурсовод, чадаг, аът, сугга туризмниң инструкторлары база турисчи маршруттар тургузар ажылдарга студентилер ажылдап болурун дыңнаткан.  
ТР-ниң Хамааты камгалал болгаш онза байдалдар херектериниң талазы-биле албанының директорунуң оралакчызы Сайдаш Монгуш “Дуза” деп камгалакчылар отрядының студентилеринге майгын хоорайжыгажын тус албанның күжү-биле тургускаш, профессионал специалистер кижилерниң амы-тынын камгалаар аргаларны халас өөредири-биле дуза кадарын саналдаан.  
ТР-ниң Хөй-ниити палатазының даргазы, Инженерлер ассоциациязының президентизи Чимит-Доржу Ондар студентилерге чагыг-сөзүн берип,  чуртталгазында эң солун үелерин үнелеп, бот-идепкейжи болгаш ажылгыр-кежээ болурун ча­гааш, университеттиң инженер-техниктиг факультединиң студентилери Хаяа Донгак биле Тайбың Молдурушкуга ТР-ниң Хөй-ниити палатазының өөрүп четтириишкин бижиин тывыскан.
Шончалай  ХОВАЛЫГ.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.