1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Социал адырда

«Россияга уруг бүрүзү чугула»

Федералдыг төлевилел

Бистиң республикада өскүс болгаш ада-иезиниң хайгааралы чок арткан уруглар саны чылдан чылче көвүдеп турар. Дириг ада-иезиниң чанынга социал өскүс апаар таварылгалар хөй. Бо дээрге чүгле бистиң республикада эвес, а Бүгү-россияда чидиг айтырыг-дыр.

Рубрика: 

«Хүннүг Тесьте» ажыктыг дыштанылга

Эрткен неделяда Күрүне Думазының депутады Лариса Шойгу Чеди-Хөл кожууннуң Хову-Аксынга чедип, үрелиишкин болган соонда ниити байдалды хайгаарап көрген. Чылыгны тургузарының талазы-биле ажыл кандыг деңнелде чоруп турарының талазы-биле ужуражылганы Лариса Күжүгетовна удуртукчулар-биле кылган. Ол ышкаш социал албан черлери: «Хүнчүгеш» уруглар сады, кожууннуң төп эмнелгези, эге болгаш ортумак школаларны депутат сонуургаан.

Рубрика: 

Ажы-төлдүң эрге-ажыын камгалаары-биле

Өг-бүле болгаш уруглар

Тыва Республиканың Өг-бүле болгаш уруглар херектериниң талазы-биле агентилел 2013 чылдың январь 1-ден ажылын эгелээн. Бистиң республикада инвалид ажы-төлдүң болгаш хөй ажы-төлдүг өг-бүлелерниң социал камгалалының талазы-биле бо хүнде байдалдың дугайында тайылбырны агентилелдиң директорунуң оралакчызы Нелля Олеговна Идамдан алдывыс.

Рубрика: 

«Эргимим, орталанып көр!»

Сайгарылгалыг чүүл

Мындыг сөстерни кежээ, ажыл шагының соонда, садыг чанындан эртип чыда, душ болуп, дыңнап кагдым. Кышкы кежээ дораан дүжер болгай, шак эрте-даа болза, имиртиңней берген үе. Чанып бар чорааш, херээжен кижиниң чалынган үнүн дыңнааш, садыг уунче көрнүп келиримге, ооң өөнүң ээзи-ле боор, эр кижи кадайын иткилеп, бир-ле чүве негеп, хөй-ниити чери — кудумчу дээрзин-даа тоовайн, черже ужур идипти. Аразында та чүнү сайгаржып турар, оозу эки-ле дыңналбас. Эзирик бе дээрге база ындыг шинчи чок хире. «Эргимим, орталанып көр!» — деп, херээжен кижи ашааның оожургай бээринге идегеп, алгырып-ла тур. Өг-бүле улус боттарының аразында хамаарылгазын хөйнүң мурнунга сайгаржы бээрге,  кыдыында өске кижиге хейде-ле эпчок. Оода хөй-ниити черинге эвес, а бажыңынга хорадаан сеткилин илередип, хол дегбейн, анаа чугаалашкан болза. Кудумчуга кадайынга хол чедип турар кижини көөрүмге, кандыг-даа эр мөзү-бүдүш чок, өскелерниң мурнунга бодун көөргеттинип турары илдең, а херек кырында чаржынчыг чорук-тур. Херээжен кижиниң аңаа күш четпезин билгеш, күжүн улам дөгеп, бодун кончуг кижи кылдыр санап турар. Херек кырында эр улуска күш четпес, кошкак, бодунга бүзүрел чок кижилер колдуунда херээжен улуска хол дээр деп, түң нелди психологтар үндүрген. Ырланып турар ыт биле күш чок бичии кушкаштың месилдежиишкини-биле дөмей ышкажыл!

Рубрика: 

Хоойлужудулгада чаартылгалар дугайында...

Пенсия фондузунда

Кайы-даа үеде чаа чылдың эгези чаа чүүлдер-биле байлак. 2013 чыл база ындыг болган – пенсия системазында кииртинген өскерилгелер амгы-даа, келир үедеги-даа пенсионерлерге база ажыл берикчилеринге дорт хамаарылгалыг. Пенсия хоойлужудулгазында кирген чаа чүүлдер дугайында Россияның Пенсия фондузунуң Тыва Республикада салбырының даргазы Б.А. Тугур-оол-биле интервью:

Рубрика: 

«Өөрүп четтирдим!»

Редакцияга келген чагаа

Экии, эргим редакция!

Тываның Баштыңы Шолбан Валерьевич Кара-оолга «Шын» солунну дамчыштыр өөрүп четтиргенимни илередирип көрейн!

Рубрика: 

Хөй-ниитичилер – бирги дуза дээш

Чеди-Хөл кожууннуң төвү Хову-Аксы сумузунуң чылыдылга-энергетика төвүнге болган улуг үрелиишкин онза байдалды ажып эртеринге республиканың бүгү чурттакчы чонун демнештирген.

Рубрика: 

Чаа бажыңнарлыг болган

2012 чылда Бай-Тайга кожууннуң 6 өскүс уруглары боттары оран-савалыг болур аас-кежиктиг болган.

Рубрика: 

Дүрген сумузунче аалдаашкын

ТР-ниң Хоочуннар чөвүле­линиң даргазы С.К. Долгар, ооң оралакчызы, Кызыл хоо­райның хоочуннар (пенсио­нерлер) чөвүлелиниң дарга­зы О.К. Дамдын олар уран талантылыг, идепкейжи хоо­чуннарны баштап алгаш, республикада назылап кы­раан хамаатыларның база инвалидтерниң  бажың-интер­наттарының санаторий-про­филакторийлериниң доктаа­мал аалчылары апарганнар.

Рубрика: 

Хоочуннарда Чаа чыл байырлалы

Тыва Республиканың Хоо­чуннар чөвүлели Чаа чыл байырлалын организастап эрт­тирген. Аңаа хоорайның эң-не идепкейлиг улуг назылыг ки­жилери киржип, ол кежээ мага хандыр дыштанып ал­ганнар.

Рубрика: 

Ада кижи — аас-кежик чаяакчызы...

Ийи дугаар чыл улаштыр эртип турар республиканың Ада­лар чыыжы бүгү чоннуң сонуургалын болдурган. Ада кижиниң кодекизин тургузуп, ылаңгыя аныяк адаларны деткип, хоочун адалар аныяктарга арга-сүмезин кадып, амыдыралче чүткүлдү, күзел-сорукту улам оттуруп турары канчаар-даа аажок өөрүнчүг. Ада кижиниң сөзү күштүг, ооң амыдыралда туружу кезээде быжыг болур ужурлуг.

Рубрика: 

Кижилерге эвилең-ээлдек болур

Чоокта чаа Тыва Рес­пуб­ликаның эр кижилери чыылгаш, Эр кижиниң ат-алдарының кодекизин хү­лээп алган хуралды эрт­тир­ген. Ол бистиң амыды­ралывыска чугула бо­лууш­кун дугайын улуг сонуургал-биле номчааш, бодумнуң ХБАБ органна­рынга ажылдап чораан чылдарымны сактып кел­дим. Төлептиг ада кижи­лерни аңаа ажылдап тур­ган үелеримде көрген мен.

Рубрика: 

Кара-Кыс Аракчаа: "АРЖААННАР — ЧОРГААРАЛЫВЫС"

Бир-ле катап Тожу девискээ­ринге аңчы кижи сыын бакка адыпкан. Балыгланган аңны ашак каш хонук истеп келген. Канчангаш-ла көөрге, сыын дуу-ла бар чораан, балыгланган аң чүү боор, харык-шинээ төнгеш, бир-ле сугга барып кирип турар болган. Ол сугдан үнүп келген соонда сыын каң кадык болуп, чүү-даа болбаан дег кы­лаштап чоруй барган. Ашак база хуулгаазын сугну сонуургап, каш хонук аңны истээр дээш могап-турупканын чаа миннип, сугже киргеш, үнүп келирге, демги шы­лааны-даа чок, аажок чиик-сергек апарган болган. Оон бээр-ле чон ол аржаанга эмненип эгелээн.

Рубрика: 

МӨӨҢНЕТТИНГЕН АКШАНЫ КАНЧААР АЛЫРЫЛ?

Оларның 99 хуузу ортумаа-биле 6-6 муң рубль алган

Пенсияның мөөңнеттинген акша-хөреңгизин төлээриниң чурумун тургускан төлевир хоойлузу деп адаары хоойлу июльда кңштңг болуп кирген.

Сөөлгң эрткен 4 айның дургузунда боттарының акшазын алыры-биле РФ-тиң Пенсия фондузунга 1,3 млн. хамаатылар келген, оларның 960-ы хоойлу езугаар доктаадып тургускан немелде төлевирин алганнар.

Рубрика: 

Буянныг иште

Чырык чер кырынга амыды­ралга чүү турбас дээрил!

Рубрика: 

Страницы