1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Социал адырда

АВАЗЫНЫҢ ЭРИГ, ЧЫМЧАК КӨРҮЖҮ ЧУГУЛА

«Бистиң ажы-төлүвүс – бистиң кыраан назынывыс. Шын кижизидилге – бистиң аас-кежиктиг кырып назылаарывыс, багай кижизидилге – бистиң кударалывыс, бистиң караавыс чажы, өске кижилерниң мурнунга, чуртувус­туң мурнунга бистиң буруувус».

Рубрика: 

БОК СИГЕН ДЕГ БОЛБАҢАР

Чочагай бичии тургаш-ла  дуңмазы-биле өскүс артканнар.  Ол ада-иезиниң арын-шырайын, овур-хевирин безин бүлүртүң сактып артып калган. +скүс арткан угбашкыларны даай-авазы бодунуң ажы-төлү-биле кады азырап каан.

Рубрика: 

ПЕНСИЯГА 11,4 ХУУНУҢ НЕМЕЛДЕЗИН САНААРЫ

2015 чылдың февраль 1-ден камгалалдыг пенсия 11,4 хуу өскен болгаш ону пенсия баллынга дүүштүр санаар апарган.  Чүге дизе ындыг чаартылга 2015 чылдың январь 1-ден пенсия санаарының чаа дүрүмү   күштүг болуп киргени-биле хол­башкан. 2015 чылдың январь 1-де пенсия баллы 64 рубль 10 көпеекке дең турган болза, а февраль 1-ден ону индексастаан соонда бир баллдың өртээ  71 рубль 41 көпеек чеде берген (64,1 х 11,4 хуу).  

Рубрика: 

БО ЧЫЛДА ПЕНСИЯ ХАНДЫРЫЛГАЗЫ

Чонга база бир кончуг чугула айтырыг – пенсия хандырылгазы 2015 чылда кандыг болурунуң дугайында интервьюну Россияның Пенсия фондузунуң Тыва Республика салбырының даргазы Б.А. Тугур-оол-биле кылдывыс:

Рубрика: 

БИСТИҢ ДОРТ ХҮЛЭЭЛГЕВИС

Тываның Баштыңы ТР-ниң Дээди Хуралынга (парламентизинге) 2015 чылда республикада болгаш иштики политикада ажыл-херектерниң байдалының дугайында Айыткалын кылып тургаш,  Тиилелгениң 70 чылынга белеткел ажылдарынга, Ада-чурттуң Улуг дайынының хоочун  бүрүзүн дүрген кыйгыртыышкын кнопкалыг мобильдиг телефон-биле хандырарының база өске-даа организастыг ажылдарны январь айда доозар даалгаларны берген.

Рубрика: 

Донецк: Кемдеп-кергээн сеткилдер

Украина Совет Эвилелиниң бир улуг республиказы турар шагда, ынчан быжыг хүрээлеңниг ССРЭ буступ дүже бээр деп, ооң кайы-бир кезээнге кажан-бир дайынчы хөделиишкиннер болу бээрин кым-даа сагынмайн чораан болгай. Ам Украинада байдал кайы хире дүшкүүрлүг болуп турарын радио, телевидение хүннүң-не чугаалап, көргүзүп турар. Тайбың чурттакчы чон да­йын-чаа болган черден амы-тынын харанып, оон дезип үнүп турар. Оларның чамдыызы Тывада база келген. Украинаның мурнуу-чөөн девискээрлеринден бистиң рес­публикага эрткен чайын 19 кижи келген, декабрь айда оларның бирээзи бодунуң күзели-биле чуртунче ээп чоруй барган. Тыва оларны канчаар хүлээп алганыл, кандыг боттуг дуза чедирип турарыл? Бо айтырыгга харыыны ТР-ниң Күш-ажыл болгаш социал политика яамызының социал хөгжүлде эргелелиниң консультантызы Айлаң Дажыдан алдым.

Рубрика: 

УРУГЛАРГА БЕЛЕК

Тыва —  каас-чараш бойдус чурумалы, чер адаанда чаштынып чыдар эгээртинмес казымал байлаа-биле онзагай чер. Ооң буурул дагларында Д.И. Менделеевтиң таблицазында кирип турар элементилер барык шуптузу үүже­­­лет­тинип мөөңнеттинген. Бистиң республиканың девискээринде алдын, мөңгүн суу, чес, хөмүр дээш, оон-даа өске ховар дээн казымал байлактар четчир болгаш артар. Бо ховар байлактың бирээзи хөмүр-дашты чүс-чүс чылдар дургузунда чүг­­­ле одалгага хереглээри-биле казып келген. А чоокку үеден эгелеп Россияда билдингир улуг үлетпүр бүдүрүлгези «Евраз» холдинг боттарынга хүлээнип ап, «Межегей хөмүр-даш» уургайын башкарып, ажылды боттандырып эгелээн.  Бо улуг бүдүрүл­­ге­­­ниң ажылдакчылары кожазында Кочетов школазынга Чаа чылдың бүдүүзүнде белек-селектиг аалдап четкеннер.

Рубрика: 

КАДЫЫҢАР БОДУҢАРДАН ХАМААРЖЫР

Декабрь 20-де редакцияга  ээлчеглиг «дорт харылзаа» болуп эрткен. Аңаа ТР-ниң Кадык камгалал яамызының штаттан дашкаар специалистери Республиканың 1 дугаар эмнелгезиниң кардиология салбырының эргелекчизи, м.э.к. Артур Деспиевич ДУКТЕН-ООЛ, ТР-ниң Кадык камгалал яамызының Тываның медиктиг-социал айтырыгларының болгаш эргелелиниң эртем-шинчилел институдунуң кол специализи, м.э.к., Республиканың 1  дугаар эмнелгезиниң хан-дамыр төвүнүң нерв салбырының эргелекчизи Херелмаа Дагбаевна МОНГУШ база Республиканың 1 дугаар эмнелгезиниң хан-дамыр төвүнүң эргелекчизи Росси Александрович КУЖУГЕТ олар киржип, «Шынның» номчукчуларының айтырыгларынга харыылаан.

Рубрика: 

АРАГАЛААР БОЛЗУҢЗА, АДЫҢ ЫШКЫНАР СЕН

Чурттап эрткенивис эрткен чүс чылда совет чазак кандыг хемчеглер ап туржук. Араганың айыылын соксадыр дээш ону бүдүрерин хоруп, виноградниктерни дазылындан тура шаап, арага чок куда-дойну алгап-йөрээп деткип-даа турда, ындыг күштүг, ындыг бай-шыырак күрүне ону тиилеп, ажып эртип шыдаваан. Ынчан бистер делегейде эң-не арагалаар, эң-не хөй номчуттунар чон турган болзувусса, чаа чүс чылда база-ла эң арагалаар болгаш эң-не номчуттунмас чон бооп артып калган бис.

Рубрика: 

КАДЫЫНЫҢ БАЙДАЛЫ КЫЗЫГААРЛЫГДА, ӨСКЕ КЫЗЫГААРЛАР ТУРБАС УЖУРЛУГ

Бистиң ниитилелде кандыг-даа кижилер бар, оларның аразында бичиизинден инвалид уруглар база түр када бертик-межел апарган (чижээ, будун сыйып алгаш) уруглар бар. Бо уругларны өөредир апаар. А кандыг аргалар-биле? Ол дугайында Тываның +өредилге болгаш эртем яамызының чанында диагностика база консультация төвүнүң директору Римма Шөмбүлдеевна Седии-биле чугаалашкан бис.

Рубрика: 

ӨГ-БҮЛЕНИ КАТТЫШТЫРГАН БАЙЫРЛАЛДАР

Ноябрь 29-та ТР-ниң Өг-бүле болгаш уруглар херектериниң талазы-биле агентилели Орус культура төвүнге «Өг-бүлени каттыштырып турар байырлалдар» деп мөөрейниң тиилекчилерин шаңнаан. Байырлалды республиканың адалар, Россияның авалар база Бүгү-делегейниң уруглар хүннеринге тураскааткан. Аңаа республиканың аңгы-аңгы кожууннарындан база Кызыл, Ак-Довурак хоорайлардан өг-бүлелер киришкен.

Рубрика: 

КАДЫКШЫЛЫНЫҢ БАЙДАЛЫ-БИЛЕ АРГА-ШИНЭЭ КЫЗЫГААРЛАТТЫНГАН КИЖИЛЕРНИҢ ЭРГЕ-АЖЫЫ

Тывага «Аргыжарының таа­рымчалыг байдалы» деп күрүнениң регионалдыг программазын амыдыралга боттандырарының (2014-2015 чылда)  кол сорулгазы — кадыкшылының байдалы-биле арга-шинээ кызыгаарлаттынган кижилерге хөй-ниитиниң албан черлеринге моондак чок аргыжар таарымчалыг байдалды тургузары.

Рубрика: 

КАДЫКШЫЛЫНЫҢ БАЙДАЛЫ-БИЛЕ АРГА-ШИНЭЭ КЫЗЫГААРЛАТТЫНГАН КИЖИЛЕРНИҢ ЭРГЕ-АЖЫЫ

Бүгү-делегейниң инвалидтер хүнүнге уткуштур редакцияга ноябрь 20-де ээлчеглиг «дорт харылзаа» болуп эрткен. Аңаа ТР-ниң күш-ажыл болгаш социал политика сайыдының оралакчызы Елена Ондаровна Саая, специалистери Чечек Юрьевна Күжүгет, Экер Чингир-оолович Монгуш, Людмила Васильевна Хоюр-оол, «Медицина-социал экспертизаның Тыва Республика талазы-биле кол бюрозу» федералдыг албан чериниң 1 дугаар бюрозунуң удуртукчузу Ая Сү­­ге-Маадыровна Ооржак, Пенсия фондузунуң Тыва Республикада салбырының кол специализи Саяна Эрес-ооловна Бараан олар киржип, «Шынның» номчукчуларының айтырыгларынга харыылаан.

Рубрика: 

УРУГ БYPY3Y ЭРГЕЛИГ

Ноябрь 20-де Бүгү-россияның уругларга эрге-хоойлу дузазының хүнүнде Кызылдың школа-интернадынга Тыва Республикада Уругларның бүрүн эргелиг төлээзи Светлана Аракчаа «Амыдырап-чурттаар болгаш кадык сайзыралче уруг­ларның эр­ге-ажыы» деп темага ажык кичээлди эрттирген.

Рубрика: 

«АВАЙ, АЧАЙ! АРАГАЛАВАЙН КӨРҮҢЕРЕМ!»

Каш чылдар дургузунда истекчилеп келгеш, амыдыралдың херек кырында кадыг-берге байдалдарындан эң-не камгалаттынмаан, боттарынга улуг кижилерниң талазындан дузаны үргүлчү хереглеп чоруур кижилеривис – ажы-төлдеривис. Олар­­ның амгы-даа, келир-даа үеде салым-хуузу, бир дугаар хүн ажылдап келгенимде дег, ам-даа сагыш човадып, дүвү­­редип, харын-даа муңгарадып келир.

Рубрика: 

Страницы