1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТЫВАГА ДЕСАНТ ШЕРИИН БЕЛЕТКЭЭР

Российжи шеригге ал­бан-хүлээлгезин эрттирери-биле шериг назылыг ха­маатыларның күскү келдириишкинин октябрь 1-ден эгелээн. 
Тыва Республиканың шериг комиссарының албан-хү­лээлгезин күүседип турар под­полковник Герман Озерский, республиканың шериг ко­миссариадының хамаатыларны шериг албанынга белеткээр бол­гаш келдирер килдистиң начальниги майор Леонид Моңгуш, шериг-эмчи комиссиязының на­чальниги Олег Литвиченко олар Россияның чепсектиг күш­теринге албан-хүлээлгезин эрттирери-биле шериг назылыг оолдарның күскү келдириишкинин белеткеп чорударынга хамаа­рыштыр парлалга конференциязын рес­публиканың массалыг информация чепсектериниң журналистеринге эрттирген.
Оларның берген медээзи-биле алырга, шериг назылыг оолдарның келдириишкинге белеткели ниитизи-биле багай эвес. Республиканың кожууннарында эмчи комиссиялары оолдарның кадыының байдалын шыңгыызы-биле хынап турар. 
– Кадыы багай оолдарны шеригже келдиртир деп чүве ам шуут соксаан. Ындыг-даа бол­за кадыы кошкак оолдарның чамдыызы шеригже чоруксап турар – деп, эмчи комиссиязының даргазы Олег Литовченко журналистерге чугаалаан. – Амгы үеде аныяк кижилерниң хан-дамыр органнары кошкак, ооң уламы-биле хан базыышкыны улуг боор-дур. Ол дээрге өөредилге болгаш өөредилгеден дашкаар үелерде оолдар компьютерге үр ажылдап азы ойнап турарының чылдагааны. Ижин-баары аарыг­ оолдар база бар. Ол дээр­ге олар­ның өг-бүлелериниң чурттал­газы чедингир эвес, аъш-чеминиң шынарының багай уржуу-дур. Ынчалза-даа 90 чылдарга деңнээрге, оолдарның кадыы элээн экижээн. 
Чурттан дашкаар дайынчы болуушкуннарга профессионал шериглер киржип болур, ынчангаш шериг албан-хүлээлгезин күүседири-биле келдирткен оолдарны Сирияже чорутпас, ынаар чорудар чыгыы деп чугаа кандыг-даа бадыткал чок деп Тыва Республиканың шериг комиссарының албан-хүлээлгезин күүседип турар под­полковник Герман Озерский дыңнаткан.
Республиканың шериг ко­миссариадының хамаатыларны шериг албанынга белеткээр болгаш келдирер килдистиң начальниги майор Леонид Моңгуш Тывадан барган оолдар, каяа, кандыг шериг кезектеринге ал­бан-хүлээлгезин эрттирер дуга­йын­да тодаргайы-биле чугаалап берген.
Бо күзүн российжи армияже 656 оолдарны келдиртир. Олар чурттуң шупту девискээринге, Ыраккы Чөөн чүктен эгелээш Төп Европада  Калининград облазында шериг кезектеринге албан-хүлээлгезин эрттирер. Ындыг-даа болза оларның хөй кезии 343 кижи Ыраккы Чөөн чүктүң шериг округунга баар. Шериг кезектериниң аайы-биле алырга, чолаачы мергежилдиг 62 кижини чорудар. Олар дээр­ге ДОСААФ курстарынга С категорияның чолаачы мергежилинге өөренип алган шериг херээн эрттиреринге барык белен специалистер-дир. 
Россияның агаар-десант шериглеринге Тывадан оолдарны ДОСААФ курстарынга тускай сорулгалыг белеткеп эгелээр­ дугайында майор Леонид Моң­гуштуң дыңнадыы парлалга конференциязынга солун медээ болган. Ол курстарның баа­зазын Шагаан-Арыгга тургузар, ону 2019 чылдан белеткеп эгелээр деп ол дыңнаткан. Агаар-десант шериглеринге Тывадан оолдарны ДОСААФ курстарынга белеткеп эгелээр болганда, аңаа шилилге база кончуг шыңгыы болурун ол демдеглээн. Ол боду агаар-десант шериглеринге шериг албаны эрттирип чораан болгаш, шеригниң бо кезектеринге албан-хүлээлге эрттирери белен эвес херек, кадык-шыырак болурундан аңгыда, каш янзы мергежилдерни билири чугула дээрзин чугаалаан.
– Тывадан эртем ротазынче оолдар келдирткен бе? – деп айтырыгга:
– Бо чылгы часкы шериг кел­ди­риишкининде бир оолду эртем ротазынче чоруткан – деп, майор Леонид Моңгуш харыылаан. – Эртем ротазынче келдиртир оолдар-биле оларның өөредилгезиниң үезинде-ле тускай ажылды чорудуп турар. Эртемге хандыкшылдыг оолдар эртем ротазынга шериг албан-хүлээлгени эрттирер дугайында билдириишкинни баш бурунгаар шериг комиссариадынга бижип болур. Бо ротага шериг албан-хүлээлге эрттирериниң кол негелделериниң бирээзи эртемге хандыкшылдыг кижиниң командага ажылдап, эртем-шинчилел болгаш чогаадылга ажылдарын өске улус-биле чорудуп шыдаары. 
Спорт роталарынче, ше­риг­­ниң ыры болгаш танцы ансамбль­деринче шилилгени база баш бурунгаар чорудуп турарын республиканың шериг комиссариадының хамаатыларны шериг албанынга белеткээр болгаш келдирер килдистиң начальниги чугаалааш, Российжи армияның алдарлыг ыры болгаш танцы ансамблинге шериг албаны эрттириксээр оолдар РФ-тиң Культура яамызының  тускай даңзызынче кирген турар ужурлуг деп дыңнаткан.
Шериг албан-хүлээлгезин эрт­тиреринден дезип турар оолдар (ийи-чаңгыс бар-даа болза) Тывада барык чок болганын республиканың шериг комиссариадының ажылдакчыларындан дыңнаары өөрүнчүг. Шериг албан-хүлээлгезин эрт­ти­реринден хостаар азы соңгаарладырынга хамаарыштыр чамдык нарын юридиктиг байдалдар бар. Ол дээрге чо­гуур юридиктиг документилерни долдурары-биле шериг албан-хүлээлгезин эрттиреринден хос­тап азы соңгаарладыр дугайында билдириишкиннерни оолдар орайтадыр киирип азы шуут киирбээн болур. Ынчангаш бо талазы-биле юридиктиг билиглер-биле шериг назы-харлыг оолдар, оларның ада-иелери “чепсегленип” алыры күзенчиг.
Керээ-биле (контракт) шериг албаны эрттирер күзелдиг эр кижилерни хүлээп алыр пункт база Кызылда ажыттын­ганын республиканың шериг комиссариадының ажыл­дак­чылары парлалга конфе­ренциязының үезинде дың­наткан.
Москва облазында шериг кезектеринге шериг албан-хүлээлгезин эрттирер бөлүк оолдар октябрь 17-де аъттаныпкан. 
Шаңгыр-оол Моңгуш.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.