1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Хуусаазында төлевеске,"хөөленир"

Тыва  Республиканың  девискээринде  турар  30  чылдар  бурунгаар туттунган хөй аал чурттаар  бажыңнарның  техниктиг байдалы  амгы  үениң  негелделеринге  дүүшпес  болуп  турар. Ынчангаш  оларның  капиталдыг септелгезин  өй­шаанда  чорудар  база  акшаландырыышкын  системазын    тургузар  сорулга­биле ТР­ниң Чазаа «Хөй аал чурттаар  бажыңнарның  капиталдыг септелгезиниң  республика  фондузу»  деп  коммерциялыг  эвес организацияны  тургускан.  Ук организацияның  чиңгине  дирек­тору Мерген Балыкаевич Дагба­биле  ужурашкаш,  ажыл­ижиниң дугайында сонуургадым:
— Мерген Балыкаевич, силерниң  организацияңарның  кол  сорулгаларының дугайында бистиң номчукчуларывыска тайылбырлап берип көрүңерем.
— Бистиң организациявыстың кол  сорулгазы  —  РФ-­тиң  Чуртталга кодекизиниң 167-­ги чүүлүн барымдаалап, хөй аал чурттаар  бажыңнарның  капиталдыг септелгезин  өй­шаанда  регионалдыг  капитал  септелге  программазынга  дүүштүр  чорудар. Фондуну  тургусканы  чоннуң амыдырап­ чурттаар  байдалын  экижидеринге  улуг  дузалыг.  Ынчангаш  хөй  аал  чурттаар бажыңнарның  капиталдыг  сеп­телгезин  чорударда чыгдынган акша­-төгериктиң    чыылдазының база  ооң  чарыгдалының  системазын шыңгыы хыналдага алыр ужурлуг.  Каът  бажыңнарның ээле риниң  дадывырларындан, федералдыг  болгаш  республика  бюджеттеринден чыгдынган фондунуң  акша-­хөреңгизи  ук бажыңнарның  капиталдыг  септелгезин  чорударынга  саң­хөө деткимчези  кылдыр  ажыглаттынар.
—  Капитал  септелге  кылырынга  ай  санында  чыыр дадывырның  хемчээли  кайы хирел?
—  Амгы  үеде  хөй  аал  чурттаар бажыңнарның капитал септелгезинге чыыр дадывырның кудуку хемчээлин доктаадыр дугайында  ТР­ниң  Чазааның доктаалының төлевилели ажылдап  кылдынган.  Ында  2015 чылдың  март  1­ден  эгелеп  хөй квартиралыг  бажыңнарның капитал  септелгезиниң  да­дывыры лифт чок чуртталга бажыңнарының  ээлери  1  дөрбелчин метрде ­4, 52 рубль, лифтилиг бажыңнарның ­4, 60 рубль кылдыр  доктааттынган.  Регион программазында  кирген  хөй квартиралыг бажыңнарның ниити өнчү­хөреңгизиниң  капитал  септелгезинге  ай  санының  дадывырын  төлээриниң  талазы­биле хүлээлгезин оран­сава ээлери ай санында  20­ниң  хүнүнге  чедир регион операторунуң тускай агар санынче төлээр ужурлуг. 2016  чылдың  апрель  12­де РФ­тиң Конститустуг суду «Капиталдыг  септелгеже  акша  чыылдазы хоойлуга дүгжүп турар» деп шиитпирни  хүлээп  алган.  Ынчангаш  ай  санында  дадывырны төлээр ужурлуг деп чонумга кыйгырдым. Чүге дизе, хуусаазында төлевеске, кырындан хуулар немежип, «хөөлени бээр».Амыдыраар  арга­-шинээ кошкак, ап турар орулгалары чедишпес өг-­бүлелерниң ээлери  капиталдыг  септелгеже төлевирлерни  күрүнеден  субсидия  таварыштыр    ап  болур  эргелиг.  Ынчангаш  хөй  аал  чурт­таар  каът  бажыңнарның  ээлери чурттап  турар чериниң  девискээр аайы­биле харыылап турар социал  хандырылга  черлеринге баргаш,  чиигелделерни  болгаш субсидияларны  кылдыртып ап  болур.  Оон  аңгыда  бажың ээлери  дадывырларны  төлеп четтикпейн  турда,  олар  чыглып көвүдей  берзе, фондунуң  мурнундан  өрелерни  эде  тургузар деп  шиитпирни  хүлээп  алган бис.  Ындыг  байдалга  таварышкан  бистиң  чаңгыс  чер-­чурттугларывыс фондунуң ажылдакчыларынга  ук айтырыгны тургузуп, 6 ай хуусаалыг керээни чаргаш, өрелерни  ол  үениң  дургузунда бичиилеп төлээр аргалыг.
—  Республикада  ниитизи­биле каш хөй аал чурттаар бажыңнар  барыл, Мерген Балыкаевич? Оларның  ниити байдалы кандыгыл?
— Бүдүн республикада шупту 486 хөй аал чурттаар бажыңнар бар.  Олар  Кызыл,  Шагаан-­Арыг, Ак-­Довурак  хоорайларда  база хоорайжыттынган  хевирлиг Каа­-Хем,  Бай-­Хаак,  Хову-­Аксы,  Кызыл­-Мажалык  суурларда. Оларның ниити байдалы эки деп чугаалаары  берге.  Шуптузунга  капитал  септелге  негеттинип турар:  дээвиирлерин, лифтилерин,  даштыкы  ханаларын,  фундаментилерин,  подвалдарын база  бажыңнар  иштиниң  инженерлиг системаларын,  дерилгелерин  септээри  эргежок  чугула бооп турар. 
Ынчангаш  капиталдыг  септелге  чорударынга  херек  ай  санында  төлээр  ужурлуг  дадывыр чырык, суг, чылыг, бажыңны тудуп  турары  болгаш  агар  септелге  чорударынга  төлевирлер дег албан төлээр ужурлуг акша-­хөреңги  болур.  Ону  черле  өй­-шаанда  төлээрин  бажың  ээлеринден  база  катап  дилээр-­дир мен. 
—  Интервьюңар  дээш  четтирдим,  Мерген  Балыкаевич, ажыл­-ижиңерге  чедиишкиннерни күзедим.
                                       Светлана ООРЖАК.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.