Уруг-дарыгның келир үези, эртем-билиг чедип алыры чугула черни ээлеп турар. Оларның эртем-билиг чедип алырынга таарымчалыг байдалдарны тургузар дээш, бүгү күштү ынаар салып, чогуур ажылдарны эрге-чагырга чорудуп турар.
Тываның девискээринде чаа школалар тудуу уламчылавышаан. Чаа школаларның тудуглары – суурларда болгаш Кызыл хоорайның, Кызыл кожууннуң девискээринде. Регионнуң 173 школазында амгы үеде 72 муң уруглар-оолдар өөренип турар.
Июль 2-де Кызыл хоорайның Спутник микрорайонунда чаа тудуп турар школаже ажыл-агыйжы үнүүшкүннү кылдывыс. Ында тудуг ажылы кидин түлүк чоруп тур.
Чингис Ховалыг, ТР-ниң тудуг сайыдының оралакчызы:
– Национал төлевилелдиң 15 милиард рубль акшаландырыышкыны-биле Тывага 10 чаа школаны тудары планда көрдүнген турган. Оларның үжүн 2023 чылда дужаапкан бис.
Бо чылын Тывада ниитизи-биле 7 чаа школа тудуу аңгы-аңгы кожууннарда чоруп турар. Ол дээрге хоорайжыды туткан Ыраккы Каа-Хемде, Улуг-Хемниң Чодураада, Таңдының Бай-Хаак болгаш Балгазында, Чадаана хоорайда, Мөңгүн-Тайга кожууннуң Кызыл-Хая сумузунда чаа школаларның тудуглары-дыр. Керээ езугаар 2024 чылдың декабрьда тудугларны тус черлерниң чагыргаларынга хүлээдир ужурлуг бис.
Айдыс Моңгуш, «Суугу» КХН-ниң директору: – 2022 чылда бо тудугнуң таваан салган. Керээде айытканы болза, 2024 чылдың декабрьда тудугну хүлээдир ужурлуг. Бистиң баш удур көрүп санаанывыс-биле алырга, декабрьга четпейн, күске чедир доозуптар хевирлиг бис.
Бо хүннерде тудугда 70 хире хамааты ажылдап турар. 70 кижиниң 30-и тус черниң хамаатылары, артканы өске черлерден акша ажылдап алыр дээш келген тудугжулар.
Смета езугаар бо школаның тудуунда 1 миллиард 100 миллион рубль көрдүнген. 825 олуттуг 3 каът школа болур. Школаның ниити шөлү 7 муң хире дөрбелчин метр.
«Акша ажылдап алыр дээш, 2024 чылдың февральда албан-биле Узбекистандан чедип келдим. Тудуг ажылы доостурга, чанар мен. Акша-шалыңывысты үе-шаанда эки төлеп берип турар. Айда 90 хире муң рубль шалың ап турар бис» – деп, тудугжуларның бирээзи Алижон Эбодулаев чугаалады.
Тудугнуң ажыл бүдүрүкчүзү Артыш Чалзан школаның тудуунуң ажылы 80 хуузу боттанган дээрзин дыңнатты: «Амгы үеде хөй кезиинде иштики ажылдарын кылып турар. Агаар кирер системаның ажылдарын доозуп тур. Электри шөер ажылдарның доостуру арай элек. Күскээр изиг-соок суг киирери дээн ышкаш чаагайжыдылга ажылдарын эгелээр. 825 өөреникчиге чедер болгаш артар кабинеттер бар деп санаар мен. Ийи спорт залы база бар».
«Суугу» КХН – Тывада база бир кол тудуг компаниязы. Шак-ла мындыг улуг объектилерни бо компания кашты-даа кылган. Дуржулга кирген тудуг компаниязы деп чугаалап болур. Олар ук школаның девискээринде хөй квартиралыг чуртталга бажыңнарын база хүлээнгеш, бо хүннерде тудуп турар.
«Спутник» микрорайонунда чаа тудуп турар школаның төлевилел-сметалыг документациязын «Авангард» компаниязы кылган. Тывада шак-ла ол төлевилел-биле 825 олуттуг чаа школаны чаңгыс эвес удаа тудуп турар дээрзин сагындыраал.
Айдың ОНДАР.
Буян ООРЖАКТЫҢ тырттырган чуруктары.
“Шын” №49 2024 чылдың июль 3
![](https://sun4-21.userapi.com/impg/0wV-xGRiXF-fKwy-RSC9a7DNe7_QaRX-fNSBhw/YWAEfI0ImVk.jpg?quality=95&as=32x21,48x32,72x48,108x72,160x106,240x160,360x240,480x319,540x359,640x426,720x479,1080x719,1280x852,1440x958,2560x1704&sign=11c13a944db3fb1deb150eee0c789d2d&from=bu&u=qxSF9lCHknM7BQcY8IfJR4I8PK_pRct9Ro-sYZ5Qe-U&cs=807x537)
![](https://sun4-17.userapi.com/impg/jAgvhkQCqVrBzBoyrzUeIm2yi-WKqtFmgxE3DQ/ScKsm_pbYg0.jpg?quality=95&as=32x21,48x32,72x48,108x72,160x106,240x160,360x240,480x319,540x359,640x426,720x479,1080x719,1280x852,1440x958,2500x1664&sign=9de9d9b0b04f76f8141ca22c788cd788&from=bu&u=5eCujZgd1VWnQOae5Ky_gzI3cPY-ERMzWVkD7mfnAIc&cs=807x537)
![](https://sun4-19.userapi.com/impg/HyxrRo5jmbvSr-JwrH_57OeWV60FWr-bAvHLyw/jXMZ6vl5OVc.jpg?quality=95&as=32x21,48x32,72x48,108x72,160x107,240x160,360x240,480x320,540x360,640x426,720x480,1080x719,1280x852,1440x959,2560x1705&sign=6efe5c27ba6020f5553e4c5ba9bc27e4&from=bu&u=rQvV7LQLH50aGJ7lh3DxWv1KVbJPNZ_Ki_jZOnvhjNc&cs=807x537)
![](https://sun4-18.userapi.com/impg/CoDx9IFZnxykTB2MVzj_3w6yOHhJOByfzqM4SQ/rgRVRo40S3k.jpg?quality=95&as=32x25,48x37,72x55,108x83,160x123,240x184,360x276,480x368,540x414,640x490,720x552,1080x827,1280x980,1440x1103,2560x1961&sign=5d6900fcde3e7daaaf2349e224570bb8&from=bu&u=GRCkLcl7N0AYnpzwTIN68cTORpBi2tuzUseRiuZeYlI&cs=807x618)
![](https://sun4-21.userapi.com/impg/Aww3gB7NgVDVACEJYgwgGbLOlADnd3G9GvRbhA/fSsxnxqk4yg.jpg?quality=95&as=32x28,48x41,72x62,108x93,160x138,240x207,360x311,480x415,540x467,640x553,720x622,1080x934,1280x1106,1440x1245,2560x2213&sign=7969810cf1d918b1bf85f4904180370c&from=bu&u=XLfb1E7UMvRun1hFionhcfvRHfhVMF-REmgkdSmQoRE&cs=807x698)
![](https://sun4-21.userapi.com/impg/Nz2rY8H8D1g1oArinGFgBL-1tA_W3fHoUmmBGg/9S6tGnI-eAc.jpg?quality=95&as=32x21,48x31,72x47,108x71,160x105,240x157,360x236,480x315,540x354,640x420,720x472,1080x708,1280x839,1440x944,2560x1679&sign=8fdfb1b144ebc790d849708a2c6d575c&from=bu&u=bWGQLQ2XmrOUjVyIOW8pa6I9ae81RsXoILY5ztw4ziw&cs=807x529)