Бо чылдың кончуг изиг хүннеринде азы июль 8-тен 11-ге чедир Россияның Чогаалчылар эвилелиниң девискээринде хөй-ниити организациязы “Тываның чогаалчылар эвилели” чоннар аразының аныяк чогаалчыларының 2-ги шуулганын организастап эрттирген.
Чалаткан аалчыларның башкылыы Даг-Алтайдан аныяк шүлүкчүзү Алтынай Санаа (Алена Олеговна) моорлап чедип келген. Ону Тываның Чогаалчылар эвилелиниң бөлүк кежигүннери Элик турар черден хүндүткелдиң ак кадаа-биле катай тыва изиг сүттүг шайлыг уткуп алдывыс. Аныяк шүлүкчү кончуг чугаакыр, чазык, чараш уруг болду. Даг хоорайжыгашка аалчывыс-биле аяк-шайны аартап, дыштанып орар аравыста чугааны уламчыладывыс. Ол Алтайның Улаган аймактың Балыктуюль суурунга 1989 чылда төрүттүнген, Алтайның күрүнениң башкы университедин дооскаш, амгы үеде Даг-Алтайның башкы колледжизинде орус дыл болгаш чогаал башкылап ажылдап чоруур, 2 шүлүк чыындызының автору дээрзин билип таныштывыс.
Июль 8-те москвачылар Россияның ЧЭ-ниң даргазының оралакчылары Валерий Латынин, Нина Попова болгаш уран чогаалдың очулгазының удуртукчузу Николай Переясловту аэропорттан хүндүткелдиң тыва езу-чуруму-биле база уткуп алганнар.
Тываның ном үндүрер чериниң баштаар черинде Тываның Чогаалчылар эвилели бичии тар өрээлде сыңмарлажып турза-даа, аңаа солун ужуражылгаларны, тургустунуп келген берге байдалдарны, чугула айтырыгларны чыглып алгаш, удаа-дараа эрттирип турарын чугаалап каайн.
Дүштеки чем соонда аалчыларны Тываның национал чурт-шинчилел музейинде "Хааннар шынаазының алдыннары" делгелгеже экскурсияны организастаан. Улаштыр музейниң хурал-чыыш эрттирер залынга солун, ажыктыг, өөредиглиг ажыл-агыйжы чугаа уламчылаан.
Июль 9-та шуулганның ажыдыышкынынга Тываның Аныяктар херектериниң сайыды Субудай Оюн, ТР-ниң өөредилге, культура болгаш спорт талазы-биле Дээди Хуралда депутат Аяна Монгуш база чечен чогаалдың, культураның болгаш музей ажылдакчылары база уран сөстүң каңнакчылары киришкеннер.
Ниитизи-биле шуулганның аҗылы эки болган деп түңнелди чалаткан аалчылар-даа, чогаалчылар боттары-даа түңнээннер.
Проза секциязын уран чогаал очулгазының удуртукчузу Николай Переяслов, поэзияны болгаш уруглар чогаалын Россияның ЧЭ-ниң даргазының оралакчылары Валерий Латынин, Нина Попова олар удуртуп эрттиргеннер. Барык 70 ажыг тыва чогаалчылар шуулганга киржип, боттарының чогаалдарын сайгартып, ажыктыг арга-сүмелерлиг өөредиглерни алганнар.
Даг-Алтайның шүлүкчү кызы Алтынай Санааның илеткелин чыылганнар улуг сонуургал-биле дыңнааннар. Аныяк чогаалчывыстың ук-дөзү тыва болуп, ооң кырган-ачазы Арсентий Васильевич Санаа улуг чогаалчывыс Салчак Калбакхөрекович Тока-биле кады ажылдап, чоок таныжар чораан дээрзин оон көргүскен сайтызы херечилеп турар. Алтынайның чечен чогаалга ниитизи-биле дескизин эскердим, чогаатса чогаадыр, ырлаза ырлаар, дыл-домаа сайзыраңгай, оратор талантызы чедер-дир деп хуумда ону үнелекседим.
Чечен чогаал сайгарыкчызы, критик Родион Донгактың илеткели чыылганнарга солун болгаш чедимчелиг болганын айтып, чыылганнар ону улуг сонуургал-биле дыңнааннар.
Шуулган бодунуң ажылын сыын-иви ажыл агыйлыг черже аян-чорукчу үнүүшкүн-биле дооскан. Ол хүн бораңгай чаашкынныг хүн турза-даа, чечен сөстүң каңнакчыларынга, чогаадыкчы кижилерге ол шаптык болбаан. Харын-даа оларның сагыш-сеткилинге бойдустуң бо хуулгаазыннары, Тыва черивистиң чараш-каазы чечен-мергеннерге сөстүң онзагай одуруглары оттуп, төрүттүнүп-ле турзун! — деп күзевишаан, бо чүүлүмнү доозуп каайн.
Раиса ОНДАР,
ТР-ниң улустуң башкызы, РФ-тиң Журналистер база Тываның Чогаалчылар эвилелдериниң кежигүнү.
"Шын" №53 2024 чылдың июль 17
![](https://sun9-78.userapi.com/s/v1/ig2/QW0xHDYmLF95CMpjgJAwlabgC_48Vs-AMPURypZanspqx17zbCPq0deJju6MGqPQKQJxSzdVAfIbIzSYpZjt9DZ0.jpg?quality=95&as=32x16,48x24,72x36,108x54,160x80,240x120,360x181,480x241,540x271,640x321,720x361,1080x542,1280x642,1440x722,1597x801&from=bu&u=nGCY-GIBaQFYetaVPq5xK-nt69n9exVlDB8B5DzATRk&cs=807x405)
![](https://sun9-8.userapi.com/s/v1/ig2/M2zDSuEDIwuBnITiaxUVjmymSnPIeYwJ_jihCQ1qXGk0x731r7Ka7VGLNT3cRn7fczbohRuGtCvg9bmsJlYxTEoS.jpg?quality=95&as=32x18,48x28,72x41,108x62,160x92,240x138,360x206,480x275,540x310,640x367,720x413,849x487&from=bu&u=WQ71vg1piRdlx8QW9IkcU2Cd8oq5EMEkXdZbjrE21vA&cs=849x487)
![](https://sun9-79.userapi.com/s/v1/ig2/Ls8LSPuE4zSecqFSote2xccEvhsrIh_1PEMSOHFhrrCAd7pQiqqkBPw-y7JAVyucOd37QdrFpP1jv0D_FxYOOPdl.jpg?quality=95&as=32x41,48x62,72x92,108x139,160x205,240x308,360x462,480x616,540x693,640x821,720x924,842x1080&from=bu&u=9kX58EP-P2IYqV8ZiM3_asuoMvMIRCFNgtRwOaQmYDw&cs=629x807)
![](https://sun9-36.userapi.com/s/v1/ig2/lVSOxoelL7krNJ2h1BVppRjfgaQqq0zq-yUql4v9XQJo8xyd_NS6VFYhbh3kizrkXN0y9WbgaLhfnSFu_IhwG25P.jpg?quality=95&as=32x20,48x30,72x44,108x67,160x99,240x148,360x222,480x297,540x334,640x395,720x445,1080x667,1280x791,1440x890,1539x951&from=bu&u=3kfrQT0eAkjl1kG-lJnx_Z2unPT0_OJPulgb6YZ5GZc&cs=807x499)