Бадакшаан — бичии кижи ышкаш мага-боттуг, таагылыг узун сарыг чаштыг. Ол сүт ижеринге ынак. Аалдарның ээлери хайындырган сүдүн савага куткаш, үндүр салып кааш, удуй бээрлер. Эртен туруп келгеш көөрге, пашта сүттү Бадакшаан төндүр ижипкеш, паштың дүвүнде чечек азы даш салып каан болур. Паштың дүвүнде чечек бар болза, ол аал олча-омактыг эки болур, а даш салып каан болза, багай чүүлдү оштаан дээр.
Чогум Бадакшаанның бодун агаардан чемненир амытан дээр. Бадакшаан ивилерниң мыйызын орааштыр долгаптар: ол хире күштүг. Ивилерниң быктынга шивит чаап каар. Оюнзак амытан дээр. Кышкы үеде куйларга олура удуп кыштаар. Думчуундан төгүлген думаазы доңуп калган болур. Шак ынчаар ол часка чедир удуп кыштаар. Аңаа аңнап чораан аңчылар душ болуп таваржы бээр. Удуп олурган Бадакшаанны оттуруп, үрегдеп каар болза, багай дээр. Ол өлүм-чидим, багай чүүлдү оштаан болур.
Көпсү-Хөлдүң ивижилери ону дыка эки билир, турар черин база билир. Билбейн чоокшулаан улусче Бадакшаан кырындан даштар октап эгелээр. Тайга-сынга чораан ивижилер мынчалдыр база аңаа таваржыр: шуглаан ажыдыптарга, удуп чыдар боор. Ону оттурбайн, дедир шуглап кааш, чоруй баарлар. Кежээ имирде бичии уругларны даштыгаа ойнатпас. Чүге дээрге ойнап турган уругларны Бадакшаан тудуп аппаар дээр. Бадакшаанны Тере-Хөл кожуунуң ивижилери база эки билир.
Дөзү: Кызыл-Маадыр Симчиттиң социал четкиде арнынга үндүрген бижиинге үндезилээш, бичии немелделерлиг Төөгү бөлүүнден алган.
Чурукту ГигаЧатка чураан
“Шын” №21 2026 чылдың июнь 4
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...