«Таарымчалыг хоорай хүрээлелин хевирлээри» федералдыг программа-биле чаагайжыдар хөй-ниити шөлдерин шилиир онлайн-бадылаашкыннар адакталып турар. Бо чылын Тыва бадылаашкынче 73 төлевилелди киирген. Онлайн-бадылаашкынның түңнелдери-биле эң-не хөй үннү алган 25 төлевилел программаже кирер ужурлуг. Июнь 1-ниң көргүзүү-биле бүгү республикага 94392 кижи соңгаан.
Ам «Күрүне ачы-дуза» порталында онлайн-бадылаашкынны көрээлиңер. Чурттакчы чонунуң саны хөй, төп Кызыл кожуун бо чылын 7 төлевилелди киирген. Июнь 1-ге чедир ниитизи-биле 6878 кижи онлайн-бадылаашкынга киришкен. 32 646 чурттакчылыг (2026 чылдың май 12-ниң көргүзүү-биле) кожууннуң 20 бичии-ле ажыг хуузу соңгаан болуп турар. Эң-не хөй үннү хоорай хевирлиг Каа-Хем суурнуң Шахтёрская кудумчузунга Чаңгыс эп сесерлиин чаагайжыдары дээш 2581 кижи соңгаан. Дараазында 1235 кижи Ээрбек сумузунга Алдар аллеязы турзун дээш, боттарының үнүн берген. Ук кожууннуң өске-даа сумуларынга Аныяктар сесерликтери немешсин дээш, 500-800 ажыг кижилер бадылаан.
Үениң аайы-биле кожууннарның чаагайжыдылгазынче киирип турар төлевилелдерниң хөй кезии Алдар аллеялары азы Маадырларга мемориалдар тургузар төлевилелдер хөй болуп турар. Чоннуң бадылап турар объектилери база колдуунда ол. Ийиги черде Спортчу болгаш уруглар ойнаар шөлдер, үшкүзүнде чурттап турар черлеринге Аныяктар сесерликтери турзун дээш чон соңгуп турар. Чижээ, Бай-Тайгага соңгулдага киришкен 2365 кижиниң 1899-у Тээлиге Алдар аллеязы дээш үнүн берген. Тес-Хем кожуунда база ындыг: 3478 кижи онлайн-бадылаашкынга киришкен, 1575 кижи Самагалдайга дайынчыларга тураскааткан мемориал база Берт-Даг сумузунга Алдар аллеязы суурун каастазын дээш, 1086 кижи соңгаан.
Ыраккы Тере-Хөл кожууннуң 1969 чурттакчызының дөртүң бир кезии – 500-ле кижи киришкен. Оларның 413-ү Куңгуртуг суурга «Тарыс» деп стадион дээш, а 7 кижи ол-ла суурга Уругларга спортчу шөлчүгеш турзун дээш бадылаан.
А өвүржүлер кожуунунуң төвүн чаагайжыдар дээш ниитизи-биле 2031 кижи үнүн (июнь 1-ниң көргүзүү-биле) берген, кылаштаар тротуарлар турзун дээш 1776-зы соңгаан.
12 муң ажып турар чурттакчылыг Ак-Довурак хоорай бо чылын 3 төлевилелди киирген. Бадылаашкынга 4151 ак-довуракчылар киришкен. Эң-не хөй 4061 үннү Ленин кудумчузунда тротуарны чаагайжыдар дээш берген.
2018 чылда «Чаңгыс демниг Россия» партияның эгелээшкини-биле «Хоорай хүрээлеңи» деп төлевилелге даянып, «Таарымчалыг хоорай хүрээлелин хевирлээри» программаны тургускан. Бо чылдар дургузунда Тыва аңаа киришкеш, хоорай болгаш суурларда 161 хөй-ниити шөлдерин чаагайжыткан. Чурттакчыларның бадылааны-биле шупту объектилер шилип алдынган. Программа 2026 чылга чедир 33 хөй-ниити шөлдерин чаагайжыдарын планнаан.
Мооң мурнунда Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг чаңгыс чер чурттугларын бадылаашкынче кыйгырып тура, шилилдеге хөй чурттакчыларның киржири чугула дээрзин тайылбырлаан.
Таарымчалыг хүрээлел тударынга объектилер болгаш шөлдер шилилдезинге, Тывага федералдыг бюджеттен немелде акшаландырыышкынны алырынга база чаагайжыдар девискээрлер санын көвүдедиринге регионнуң чурттакчыларының идепкейжи чоруу дузалаар дээрзин Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг демдеглээн.
Онлайн-бадылаашкынның доостурунга чедир каш-ла хонук арткан, ынчангаш чурттап турар девискээриниң чаагай чоруу, келир үези дээш сагыжы аарып чоруур Тываның чурттакчыларын шилилгеге идепкейлиг киржирин кыйгырар-дыр бис.
14 хардан өрү назылыг кижи бүрүзү мобильдиг телефон азы компьютер таварыштыр бодунуң үнүн берип, 17.gorodsreda.ru деп сайтыже киргеш, бадылаар. Ук сайтыдан девискээрлер болгаш төлевилелдер дугайында шупту тодаргай медээлерни билип ап болур.
А. СОЯН белеткээн.
Чуруктарны кожууннар чагыргаларының социал четкиде арыннарындан алган.
“Шын” №21 2026 чылдың июнь 4
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...