Алдар Ооржак – чемпион
Москва облазының Зеленоград хоорайга апрель 1–16 хүннеринде дыңнаары кошкак спортчулар аразынга шыдыраага Россия чемпионады болуп эрткен. Аңаа бистиң шыдыраачывыс Россияның спорт мастери Алдар Ооржак шыдырааның дүрген оюну (блицке) чедиишкинниг киришкен. Чемпионат швейцар дүрүм езугаар 11 салыглыг болган. 1 салыг 3 минута көжерге-ле, 2 секунда кадар турган. Дүрген ойнаар, нарын оюннарга Алдар Ооржак арга-хорга талазы-биле бедик белеткелин база мерген бодалдарын, туруштуун көргүзүп, чемпион атка төлептиг болган.
Эр хей, Алдар! Тыва шыдыраа школазы шыырак деп чүүлдү база Алдар деп адын бадыткаан. Шыдыраачыга база тренеринге май 1-10 хүннеринде Испанияның Рокетас-де-Мар деп хоорайга дыңнаары кошкак спортчулар аразынга ХХ делегей чемпионадынга эки белеткенирин база тиилелгени күзедивис.
Күдер Монгуштуң чедиишкини
Москвада Россияның спорт университединиң тускай, көрүштүг спортчу өргээзинге апрель 17-19 хүннеринде студентилер аразынга хостуг хүрешке Россия чемпионады болуп эрткен. Тренер башкы, удуртукчу Өргелээр Ондарның дыңнадыы-биле, ол чемпионатка ТывКУ-дан 6 студент киришкен. Оларның аразындан 60 килге Күдер Монгуш бедик арга-дуржулгалыын, шыырак белеткелин бадыткап, чемпион атка төлептиг болган. Түңнелинде Күдер июнь 8-13 хүннеринде Бразилияга болур студентилерниң делегей чемпионадынга киржир эргени алган. Мөгеге база тренерлери Даваа Ондарга, Буян Биче-оолга, Оскал Кысыгбайга байырны чедирдивис.
Тренерге тураскааткан маргылдаа
"Сүбедей" спорт ордузунга апрель 19-та Россияның спорт мастери, Тыва Республиканың алдарлыг тренери база күш-культура болгаш спорттуң тергиини Шораан Допайның чырык адынга тураскааткан элээдилер база чаштар аразынга дзюдо маргылдаазы болуп эрткен.
Аңаа 18 хар чедир оолдар, уруглар (2009-2011 чч) база 4-6 харлыг чаштар (2020-2022 чч), ниитизи-биле 100 ажыг бичии мөгелер киришкен. Маргылдааның ажыдыышкынынга спорт сайыдының хүлээлгезин күүседип турар Владимир Түлүш, Тываның Дзюдо федерациязының удуртукчузу Чаян Доржу, Тыва Республиканың алдарлыг тренери, ТР-ниң алдарлыг ажылдакчызы Вячеслав Монгуш база Шораан Допайның өөнүң ишти болгаш төрелдери киришкен.
Аңаа тренер башкының “Кога” деп дзюдо школазын ажытканын база бо хүнде эки хүрештиг Россияда шыырак дзюдо мөгелериниң санынче кирип турар өөреникчилери Ачыты Домбуу биле Каң-Демир Сүге-Маадырга улуг чедиишкинни күзээннер. Кога аттыг дзюдо школазының бир онзагай ылгалып турар чүүлү болза, бичии оолдар, уругларны Японияда ышкаш 4 харлыындан тура өөредип турары.
Маргылдааның түңнелинде 18 хар чедир хөй оолдар-уруглар, база 4-6 хар аразында бичии чаштар деткикчилерниң холундан Кубок, медаль, диплом, өртектиг белектерни алганнар.
Абаканга ажык маргылдаа
Абаканда “Старт” спортчу белеткел төвүнге апрель 17-де Шеригниң төп спортчу клувунуң 103 чылдаан оюнга уткуштур 2011-2012 чылдарда төрүттүнген оолдар аразынга хостуг хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Маргылдааның кандыг эрткенин республиканың ШТСК-Тываның директору Буян Биче-оол база тренер башкы Айдаш Самдан дыңнатканнар. Бистиң оолдардан 44 килге 1-ги черге Алимбек Арандол төлептиг болган. Дараазында 3-кү черлерже 58 килге Дансаран Иргит, 41 килге Дембирел Сарым-оол, 75 килге Саян Дажомба киргеннер.
Каң-Демир Сүге-Маадырның чедиишкини
Кабардин-Балкар Республиканың төвү Нальчик хоорайга 23 хар чедир спортчулар аразынга Россияның бирги чери дээш дзюдо маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа 60 килдиг мөгелер аразынга Шеригниң Төп СК — Тывадан Каң-Демир Сүге-Маадыр шыырак белеткелдиин бадыткап, 2 дугаар черни ап, мөңгүн медальды чаалап алган.
Спортчу класс мөгелериниң баштайгы чедиишкиннери
Хандагайтыга апрель 17-де 2014-2015 чылдарда төрүттүнген оолдар аразынга республика чергелиг хостуг хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Бо маргылдааны ээлчег езугаар Дус-Даг сумузунуң мөгелери эрттиргеннер. Маргылдаага Кызылдың Олимп аттыг спорт школадан республикада баштайгы спортчу класс мөгелери чедиишкинниг хүрешкеннер. Спортчу класстың тренер башкызы база клазының удуртукчу башкызы болур Адыгжы Монгуштуң дыңнадыглары-биле алырга, эрткен чылын бистиң республикага бир дугаар “Спортчу школа-интернат, спортчу класс” деп төлевилел Олимп аттыг спорт школаның директору, амгы үеде спорт сайыдының хүлээлгезин күүседип турар Владимир Түлүш база аграр лицейниң удуртукчузу Резеда Түлүштүң кады эгелээн ажылының түңнелдери көстүп эгелээни улуг өөрүшкү болур. Спортчу класстың мөгелери дараазында шаңналдыг черлерже киргеннер. Баштай 38 база 41 килдиг мөгелер аразынга 1-ги черлерге Аянчы Сергештей биле Мөңгүн-Доржу Монгуш төлептиг болганнар. Ийи дугаар черлерни 38 килге Алдар Ывый-оол, 44 килге Ай-Херел Анай-оол, 48 килге Егор Чооду алганнар. Үшкү черлерже 32 килге Мөңгүлек Мастык-оол, 35 килге Амыр-Санаа Хомушку, 44 килге Алдын-Херел Чажытмаа, 48 килге Начын-Доржу Дүвендей киргеннер.
Элээдилер аразынга шайбалыг хөккей маргылдаазы
"Сүбедей" спорт ордузунга апрель 16-19 хүннеринде 7-10 база 11-13 харлыг оолдарга девискээрлер (регионнар) аразынга “Динамо” ниитилелиниң Кубогу дээш төөгүлүг бир дугаар улуг көрүштүг, шайбалыг хөккей маргылдаазы болуп эрткен. Маргылдаага Хакасияның Абакандан, Абазадан, Черемушкиден, Красноярск крайдан, Минусинск хоорайдан 9 команда киришкен. Шак мындыг маргылдааны бистиң республика хөй чылдар дургузунда манап келген. Чүге дээрге кол-ла сорулга – Тывага хөккейни бичии оолдар аразынга сайзырадыры, хөгжүдери.
Маргылдааның ажыдыышкынынга республикада “Динамо” ниитилелиниң даргазы Максим Бережок, ТР-ниң спорт сайыдының хүлээлгезин күүседип турар Владимир Түлүш, ТР-ниң иштики херектер сайыды Юрий Завьялов, Россияның Маадыры, ТР-ниң аныяктар херектериниң талазы-биле сайыды Буян Куулар киржип, чалыы хөккейжилерге изиг байырны чедирип, тиилелгени күзээннер.
Түңнелинде 2013-2015 чылдарның оолдар аразынга 1-ги черни Абазаның “Металлург-1” алган, 2-ги черни Кызылдың “Сүбедей-1”, 3-кү черни Абазаның “Металлург-2”, 4 дугаар черни Минусинскиниң “Молния”, 5-ки черни “Энергия” биле “Черемушки” үлешкеннер.
2 дугаар бөлүкке 2016-2019 чылдарда төрүттүнген оолдар аразынга 1-ги черни “Энергия” биле “Черемушки”, 2 дугаар черни “Молния”, 3 дугаар черни Абазадан “Металлург-3”, 4 дугаар черни Кызылдың “Сүбедей-2” алганнар.
/ Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ, спорттуң хоочуну.
Чуруктарны Тыва спорт бөлүүнден алган. https://vk.com/sport17tuva
“Шын” №15 2026 чылдың апрель 23
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар https://max.ru/join/egenQjfuGzdL6mt0tSEaIo13rmlpMRQzzSnZQdqfHFY