2026 чылдың ноябрь айны өнчү-хөреңги дээш үндүрүглер чыылдазының шалыпчы айы кылдыр Россия Федерациязының үндүрүглер албанының Тыва Республика талазы-биле эргелели чарлаан. Ооң кол сорулгазы — үндүрүглер талазы-биле хоойлу-дүрүм негелделерин хажытпайн, үндүрүглерни өй-шаанда хамаатылар төлээр байдалды тургузуп, үндүрүг төлевээни дээш, оларны торгаал дээн ышкаш хоойлу-дүрүм ёзугаар өске-даа административтиг кеземчелерден чайладыры болгаш хамаатылардан транспорт, бажың-балгат, чер дээш үндүрүглер чыылдазын көвүдедири.
Россия Федерациязының үндүрүглер албанының Тыва Республика талазы-биле эргелели регионда 205 муң үндүрүг төлекчилери-биле ажылдап турар. Оларның 3745-и юридиктиг эрге-байдалдыг кижилер, 9641 – хууда сайгарлыкчылар, 29 муң боттары хууда ажыл-агыйлыг эрге-байдалдыглар болгаш өнчү-хөреңги үндүрүглери төлээр 162 муң хамааты.
РФ-тиң үндүрүглер албанының Тыва Республика талазы-биле эргелелиниң ажык медээлери ёзугаар алырга, 2025 чылдың өнчү-хөреңги үндүрүглерин 162 679 хамааты төлээр ужурлуг, оларның төлээр үндүрүглериниң ниити хемчээли — 425 млн рубль. 2026 чылдың октябрь 1-де байдал-биле үндүрүглерге өрениң ниити хемчээли — 100,8 млн рубль хире. Үндүрүглерге регионда эң хөй өре Кызыл хоорайда, Кызыл болгаш Чөөн-Хемчик кожууннарында дээрзин Үндүрүг эргелели дыңнаткан.
Үндүрүглер чыылдазының шалыпчы айы кылдыр чарлаан ноябрь айда 2025 чылдың үндүрүглериниң 75 хуузун чыырын, өнчү-хөреңги үндүрүглеринге хууда кижилерниң өрезин 3 миллион рубльге эвээжедирин планнаан. 0,5 млн рубль — чер дээш үндүрүг: 0,3 млн рубль — өнчү-хөреңги үндүрүү: 2,2 млн рубль — транспорт үндүрүү.
Үндүрүглер чыылдазының шалыпчы айында ажылды системажыдары-биле ажылчын бөлүктерни кожууннарда үндүрүг албаннарының баазазынга болгаш муниципалдыг тургузугларның администрацияларында тургускан. Оларның сорулгазы — чер-черлерге үндүрүг чыылдазын көвүдедири-биле чогуур хемчеглерни ап чорудары. Транспортка шимчеп чоруур бөлүктер чурттакчылыг черлерге чедип, үндүрүглерни төлээриниң чурумун тайылбырлап, бир эвес тус черниң чурттакчылары үндүрүглерге өрелериниң дугайында билип алыр, харын-даа төлээр күзелдиг болза, үндүрүг акшаларын хүлээп алыр ажылды чорудар.
Хамаатыларның үндүрүглерге өрелериниң дугайында үндүрүг албан черлериниң информациязы ёзугаар ажылчын бөлүктерниң кежигүннери бажыңнарны кезип, үндүрүглерге өрелерни төлээриниң аргаларының дугайында тайылбыр ажылын чорудар.
Үндүрүглер чыылдазының шалыпчы айында Күрүнениң автоинспекциязының болгаш үндүрүг албанының ажылдакчылары рейдилерни кады чорудуп, доктаамал доскуулдарга автомашиналарны доктаадып, чолаачыларның үндүрүглерге өрелиин азы өре чогун хынаар. Ындыг рейдилерниң сорулгазы — транспорт, бажың-балгат, чер дээш үндүрүглерге өрелиг чолаачыларны илередири. Бир эвес чолаачыларның аразында үндүрүглерни төлээриниң негелделерин каржызы-биле хажыткан, хөй хемчээлдиг өрелиг хамаатылар бар болза, оларны хоойлу-дүрүм ёзугаар харыысалгага онааштырар талазы-биле хемчеглерни алыр апаар.
Үндүрүглерни чыырының шалыпчы айының үезинде хамаатыларга хамаарыштыр транспорт, бажың-балгат, чер дээш үндүрүглерин төлээриниң хемчеглерин ап болур. Сайгарлыкчы чорук дээн ышкаш ажыл-чорудулгадан үндүрүглерни чыыры шалыпчы ай дургузунда чорудар хемчеглерге хамаарышпас.
Үндүрүг чыылдазының шалыпчы айының дургузунда ап чоруткан хемчеглерниң түңнелдерин Россия Федерациязының үндүрүглер албанының Тыва Республика талазы-биле эргелели 2026 чылдың декабрь айның баштайгы декадазында үндүргеш, отчётту регионнуң Чазаанга киирер.
Ш. КҮЖҮГЕТ.
Чурукту marimedia.ru, nalog.gov.ru-дан алган.
“Шын” №44 2026 чылдың ноябрь 12
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn