Тывада апрель айда киирген өртке удур онза чурумну регионалдыг Чазактың шиитпири-биле май 25-те узаткан. Май 21-де Чазак хуралынга ол дугайында доктаалды хүлээп алган. Документ езугаар тускай чурум июнь 14-ке чедир күштүг болур. Ынчангаш арга-арыгже кирерин республиканың чурттакчыларынга болгаш машиналарга кызыгаарлаан. Ол хемчеглерниң кол сорулга- зы – арга-арыгга өртке удур айыыл чок чорукту хандырары.
Арга-арыгже чүгле тускай эрттирилгелер-биле кирерин чөпшээреп турар, ону тус черниң арга-арыг черлеринден азы республиканың Арга-арыг болгаш бойдус курлавырларының яамызындан ап болур. Одаг кыпсыры, оът-сиген болгаш бок өрттедири, ажык отту, ооң иштинде эът ыштаар чүүлдер ажыглаары хоруглуг болуп арткан.
Арга-арыг өрттерин өжүрериниң каттышкан планынче кирген арга-арыг ажыл-агый черлериниң, «Азас» болгаш «Убса-Нур ыйгылаажы» федералдыг заповедниктерниң, ол ышкаш аварийлиг-камгалал каттыжыышкыннарының база өске-даа организацияларның күштери болгаш дериг-херекселдери кезээде белен турар байдалда.
Өртке удур айыыл чок чоруктуң дүрүмнерин хажытканы дээш, административтиг торгаалдарны онаап болур: хуу кижилерге – 40 муңдан 50 муң рубль чедир, албан-дужаалдыг кижилерге – 60 муңдан 90 муң рубль чедир, а юридиктиг черлерге – 600 муңдан миллион рубль чедир.
Тывада өрт айыылының сезону март 31-де эгелээн. Ол хүнден бээр арга-арыгларга ниитизи-биле 5172,50 га черни ээлээн 39 арга-арыг өрттери демдеглеттинген, оларның 32-зи кижилерниң буруузу-биле болган. Оон аңгыда 439,01 га шөлге 22 хову өрттери демдеглеттинген, оларның 11-и чурттакчылыг черлерден беш километр чедир зонага болгулаан. Билдинмес кижилерниң от-биле серемчилел чок болганындан, хову өрттери 19 таварылга болган.
Республикада амгы үеде хып чыдар арга-арыг болгаш хову өрттери чок. Ындыг болзажок эрткен неделяда Бии-Хем кожуунда Сесерлиг суурнуң соңгу-барыын талазынче 8-ки км-ге бир арга өрттенген. 0,068 га черде хыпкан өрттү майның 23-те илереткеш, ол-ла дораан өжүрген.
А. МОНГУШ.
Чурукту Тыва Чазактың парлалга албанындан алган.
“Шын” №20 2026 чылдың май 28
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...