Ада-иезин, чонун өөртүп чорза эки

Он ийи харлыг тыва оол Индияда 2 чыл өөренип турар. Ада-иезиниң чанында эвес, долгандыр өске кижилер-биле. Боду-ла башкартына берген, кежээ удуп чыдып алгаш, эртежик боду-ла тура халып кээр. Аъш-чемни боду кылып чиир, өөредилгези база эки, багай өөренир болза үндүрүптер. Ында кымны-даа «өөрен!» деп албадавас, шупту ажылды боду кылыр, дыка кызымаккай.

Мээң сүмем болза, мында өөреникчилер база эки боданып, бодуңарны ол оолдуң орнунга солуп көрүңерем, кандыг-дыр? Өске чуртта, өске кижилер аразында, байдал шупту аңгы, мынчаар кызымак чоруур болзуңарза, силерге кандыг-даа хомудал, муңгарал турбас ужурлуг.

Оон ыңай, бис чүге төрүттүнген бис? Билдингир-ле-дир, чурттаар дээш. Чуртталгада эң-не улуг, кол күзел-сорук чүл? Эки чурттаары. Экини бодаарга, чугаалаарга, кылырга, бодунга эки деп билип турар болза, ол эң-не угаанныг кижи-дир. Ава-ачазы амыдырал-чуртталгага өөреткен-дир, ону хүн бүрүде күүседир, ава-ачазын өөртүр, амырадыр болза эки. Меңээ эртем-билиг херек дээш, эки кызып өөренир ужурлуг, амыдыралга акша херек дээш, эки ажыл­даар, кижи бүрүзүнге быжыг кадыкшыл херек дээш, кадыын камнаар, меңээ эки ат херек дээш (шынчы, харыысалгалыг, идегелдиг, бүзүрелдиг), адын эки эдилээр, мен өг-бүлем-биле аас-кежиктиг болуйн дээш, чүгле найыралдыг болур, ажы-төлүмге үлегер-чижек болуйн дээш, эки ава-ачазы болур, бо бүгү билдингир, ам чүгле күүседир, база катап күүседир!

Даштын шалбааны оюп турар дээрге, мерген угаан-дыр, ол-ла ышкаш амыдыралдың «шалбаазын» оюп турган болза, дыка-ла эки ийик, шагдаалар көргеш, чурумнуг апаар бис, бодувус бодувуска шагдаа болуп, чурумнуг апаар болза, дыка-ла эки ийик. Эмчилерге барганда, кадык апаар мен деп бүзүрел улуг, боттарывыс кадыывысты үревес болза, дыка-ла эки чүве ийик, ЧҮГЕ бодувуска хора чедирер бис? — оон өскелерни буруудадыр. Ындыг болбас болза эки!!!

Силерниң Буян башкы.

Меню