Архив

«Шынның» почтазындан

Чеди-Хамнарның төөгүзү

Лама, хамнарны хораан үе ыраан, амгы үеде «Чеди-Хам уктуг мен» деп, хамнап чоруур кижилер бар. «Канчаар төрел силер?» деп, ук төөгүзүн айтырарга, улуг өгбелерин ындыг-ла орта сагынмас. Бөгүн оларның төөгүзүн…

Өгбениң арга-сүмези

Улуг-назылыгларның арга-сүмезин бо сайзыраңгай үеде ажыглаары чугула. Мен бодум 88 харымның барык чеден чылын,  бүгүле эртем-билиим­ни, күжүмнү көдээ ажыл-агыйның мал, чер ажылын сайзырадырынга берип чораан мен. Бодум 47-50 чылдарның ортузунга…

Шоол ховузу — сөөлгү кавайы

«Шынның» 95 чылдаанынга Шала күскээр… 1936 чылдың чайы адакталып келген, ынчалзажок күс чоорту моорлап орарын Хөндергейниң чодур-чодур дыттары эскерер-даа хире эвес болган – биеэги ногаан шинии ол-ла хе­вээр. Ыраажы-Хемниң агымының…

Сезиктен аарыыр, сүзүктен сегиир

Коронавирус деп халдавырлыг аарыг эрткен чылдың декабрьда Кыдатка тывылгаш, ам өске чурттарда база тарап турар. Чогум ол вирусту 1965 чылда-ла  тып алган. Ооң даштыкы хевиринде корона азы хаан кижиниң оваадайы…

Турза — узун, тутса — мөге

Хоочуннар аравыста Спортчу боорунга төрүме­линден чаяаттынган кижилер чоргулаар. Тыва спорттуң хоочуну Борис Таргын база ындыг кижи. Узун шилгедек дурт-сынныг,  сииреш мага-боттуг. Ындыг кижилер чиик атлетикага, волейбол, баскетбол, хөккей дээш шимченгир,…

Ак-Чырааның мурнакчы малчыннары

Күш-ажылдың кижилери Өвүр кожууннуң Сарыг-Хөл сумузунуң “Ак-Чыраа” КУБ-та “Чемпион малчын” аттың эдилекчилери Владимир, Лидия Шокарлар ажыл-ишке шалыпчы, амгы шагныы-биле чурттап чоруур өг-бүле. Өг-бүлениң херээжен ээзи Лидия Окчааевна Красноярскиниң көдээ ажыл-агый…

Чаңгыс партага кады олурган эжим

Сат Хүреш-оол (Дамба-Доржу) Дажы-Сереновичиниң чаңгыс школага, чаңгыс класска өөренип, чаңгыс партага кады орган эжи-дир мен. Бистиң класстың уруглар, оолдары 1946-1949 чылдарда төрүттүнген бис. Хүреш бистиң улуувус турган. 1949 чылда төрүттүнген…

Март 21— Бүгү-делегейниң поэзия хүнү

Чаа үн Аяс Санчай-оол — сөөлгү чылдарда социал четкилерде боттарының чогаалдарын парлап турарларның бирээзи. Ооң ат-сывы-даа, чогаалдары-даа хөйге билдингир апарган. Шүлүктери номчуурга номчуштуг, сагыш-сеткилди кударадып-даа, өөртүп-даа болур шынарлыг. Мен бодаарымга,…

Хуваанак даштары-биле төлгелээри

Хуваанак салыксаан күзелдиг улус эгезинде хам кижиге арыгладып, аштадып алыр. Кандыг-даа шө-төлге кылырда, кижиниң күжү арыг, туруштуг болур ужурлуг. Хан-дамыр, эът-шыңган күжү эвес, кижиниң иштики күжү турар (энергия). Хам кижиниң…

Ак сеткил, найырал, билчиишкин – эртемденниң дүлгүүрү

Хакасияда чурттап, ажылдап чоруур эртемден-тюрколог, филология эртемнериниӊ доктору Алена Николаевна Чугунекова март айда мугур 50 харлаар. Ол кайгамчык бүдүштүг, топтуг-томаанныг, оожум чаӊныг кижи. Хөй чылдар дургузунда аӊгы-аӊгы – хакас, орус,…
Меню