Рубрикалар

МЭЭҢ ДАРГАМ – ВАСИЛ ВАСИЛЬЕВИЧ

Ажылдакчыла­ры­ның салым-хуузунга эки салдарлыг болган даргалар чоруур боор чүве бо.

Мээң журналист салым-хуумга ындыг дарга совет үеде Кызылдың телевидение студиязының директору чораан Василий Васильевич Журавлев деп болур. Ол мынчаар болган.

1978 чылда Улуг-Хем районнуң “Улуг-Хем” солунунга ажылдап тургаш, Наадым байырлалын сонуургап көөр дээш, Кызылга чедип келген мен. Кызылдың телевидение студиязынга ажылдап турган Марит Хайдыпка Наадым байырлалының сөөлгү хүнүнде душ болуп таваржы бердим. Кайывыс-даа Кызылдың педагогика институдунуң филология факультединге өөренип турган болгаш, таныжар улус бис. “Телевидениеге ажылдаар күзелиң бар бе” – деп, Марит айтырарга, “Күзелим бар-даа болза, кым мени хүлээп алыр боор” – деп харыылаан мен. Телевидениениң бичии уругларга болгаш аныяктарга дамчыдылгалар редакциязындан радионуң чечен чо­гаал редакциязынче шилчиир деп турарын Марит Хайдып меңээ дыңнаткаш, “Бичии уруг­ларга дамчыдылгалар белеткеп турар мен. Орнумга ажылдап шыдаар кижи тыппас болзумза, мени чечен чогаал редакциязынче шилчитпес чүве-дир ийин. Сени телевидение даргазынга “үстүрүп” көрейн, ажылга хүлээп алыр болза, ажылдай-ла бергей сен” – деп чугаалады. Студент чылдарында-ла чогаалдары “Шын”, Тываның аныяктары”, “Улуг-Хем” альманахка бо-ла парлаттынар, шыырак аныяк чогаалчыларның санынче кире берген кижи болгай. Ынчангаш чечен чогаал редакторунуң ажылынче шилчиксеп турары база аажок кижи болду. “Телевидениеге ажылдап шыдавас боор мен. Кончуг нарын ажыл ыйнаан ол” – дээримге, “Мен канчап ажылдап турар-дыр мен” – дээш, мени аайынга киирип апкан. Бодум база телевидениеге ажылдаксай берген мен. Х. Марит мени бажыңынга хондургаш, эртен Кызылдың телестудиязынче эдерткеш чорупкан.

«ТЕЛЕЁЖТА» ЧАРАА-ЧЕЧЕН

Ооң директорунуң кабинединиң эжиин ажыткаш, ынаар бакылааш, “Кирип болур бе?” – деп айтыргаш, мени мурнады киирипти. Дарганың өрээлинче кирип келгеш, аймаарай берген мен. Арын-шырайы шүгүмчүлел-шоодуглуг “Телеёж” деп дамчыдылгада чурукта чараа-чеченниң арны-биле дөмейи аажок орус акый олур. Бодум безин билбейн, хүлүмзүрүй берген болган мен. “Чүү каттырынчыг-дыр?” – дээш, дарга галстугун эде тутту. “Буруулуг болдум. “Телеёжта” чараа-чечен силерге дөмейзимээр-дир” – дээримге, ол хүлүмзүрээш, “Олуруңар” – дээш, сандайже айытты. “Бичии уруглар дамчыдылгазының редакторунга сүмелеп тур мен…” дээш, Х. Марит мээң дугайымда чугаалап берди. “Улуг-Хем” солунда ажылдап турарымны билип алгаш, дарга аңаа таарзынганын илеретти. Мени ажылга хүлээп алыр болган. Ол шагда ажылдан боду үнүп чоруур дээн ажылдакчы, бир эвес удуртукчу чөпшээрешпес болза, бир ай хуусаа дургузунда ажылдаар дүрүм турган. “Ажылдап турарың черден үнериниң айтырыын таарыштыр шиитпирлеп ал. Август 18-те, пятницада, мээң сөөлгү ажыл хүнүм, ооң соонда шөлээлээр мен. Аңаа чедир четтикпес болзуңза – ол-ла-дыр” – деп, дарга чугаалады.
“Улуг-Хем” солуннуң редактору даргам Кара-Күске Чооду мени арай деп-ле “салып чорудупкан”. Август 18-те, пятницада, эртежик-ле дарганың кабинединге чеде берген мен. Василий Журавлев мени ажылга хүлээп алган. Кызылдың телевидение студиязының уругларга болгаш аныяктарга дамчыдылгалар редакциязының улуг редакторун келдирткеш, “мени хүлээдип берген”, чаа ажылга мээң шуудап алырымга дузалаарын чагаан. Улуг редактор Дакан-оол Ёнзакович Ондар, орус дылда дамчыдылгалар редактору Наталья Альбертов­на Гуркова (соонда Богдановская), улуг режиссер Луиза Михайловна Рудольф, режиссер Лидия Канчыыр-ооловна Доңгак суглар ажылдап турар редакция эп-найыралдыг, чогаадыкчы коллектив болган. Оларның дузазының ачызында чаа ажылга дүрген шуудай берген мен.

ДЕТКИМЧЕ

Васил Васильевич (ону ажылдакчылар ынчаар адаар чүве) хөглүг, эвилең аажы-чаңныг кижи чораан, бир эвес кандыг-бир чүүлге таарзын­маан болза, дорт-ла чугаалаар. Чогаадыкчы сагыш-сеткилдиг. Ооң белеткеп, эфирже үндүрүп турганы “Телеёж» дамчыдылгада чараа-чеченниң арнын Васил Васильевичиниң арнынга дөмей кылдыр оюн-баштак аян-биле чураан кижи кончуг талантылыг чурукчу Ян Чолдак.
Москвада Күрүнениң театр уран чүүлүнүң институдун Васил Васильевич дооскаш, бистиң республикага кээп ажылдааш, Тываны ол хевээр чуртсуна берген. Тываның хөгжүм-шии театрынга элээн­ каш чыл режиссерлап ажылдааш, журналист ажылче шилчээн. Чүге дээрге аныяанда-ла Москва областың “Большевик” солунунга коррес­пондентилеп турган болгаш, журналистиң ажылы ону чыыра тыртып чораан. Кызылдың телевидение студиязының үндезилекчилериниң бирээзи, аңаа режиссерлап, ооң директорунга ажылдап турган.
Кызылдың телевидение студиязынга ажылдап чорааш, Васил Васильевичиниң меңээ эки хамаарылгазын билип, деткимчезин ап турган мен. Мени ажылга хүлээп алган чылдагааннарының бирээ­зин: “Мени чараа-чеченге дөмейлевээн болзуңза, сени ажылга хүлээп албас турган боор мен” – деп, баштактаныр кижи. Васил Васильевичиниң деткимчези-биле төп телевидениениң билиглер бедидер институдунга ийи катап барып өөренир, Красноярск, Чита, Новосибирск телестудия­ларга эрткен семинарларга баар аргалыг болган мен. 1987 чылда “Шын” солунче ажылдап чоруур деп баарымга: “Бут кырынга тургузуп каарга, чоруптарың ол ышкажыл” – деп, арай хомудаксап чугаалаа­нын бо-ла сактып кээр мен.

ЭЭЛДИРИП ЭККЕЛГЕН

1990 чылдарның эгези мээң хууда амыдырал-чуртталгамның дыка берге үези турган. “Шын” солундан үнгеш, Бойдус камгалалының яамызынга ажылдап турган мен. Кызылдың телестудия­зында редактор ажылы хосталганын аңаа ажылдап турган эштерим дыңнадырга, ажыл дилеп чеде бээримге, ынчангы директор мени ажылга хүлээп албаан. Ооң соонда каш хонганда Бойдус камгалалының яамызында мээң өрээлимге Васил Васильевич боду чедип келди. “Сени ажыл дилеп чораан деп дыңнадым. Телерадиокомпанияның “Эфир” солуну ажыттынар, мен ооң кол редактору мен, кады ажылдаалы – диди. – Орустап, тывалап бижиир очулдурукчу кижи херек”. Амыдырал-чуртталгамның берге байдалынга Васил Васильевич меңээ ынчаар дузалаан. КТРК “Тываже” катап ээлдирип эккелген.

«ЭФИР» СОЛУНГА

“Эфир” дээрге республикада баштайгы реклама солуну болгай. Мен бодум хуумда бо талазы-биле чүнү-даа билбес турдум. А Васил Васильевич чүү-даа болза уг-шиин билир – солун-сеткүүлдерден номчуп алган. Рекламазын “Эфир” солунга чиик өртек-биле док­таамал парладыр дугайында организациялар-биле керээлер чарып ап турдувус. Ол херек база шоолуг бүтпес – акша-төгерии чок. Акша орнунга аъш-чем алгаш, телевидение биле радионуң берге байдалда хоочуннарынга-даа аппарып берип турдувус. Ынчан херимнерге хууда чарлалдар хөй турган. Бир хүн элээн каш чарлалдарны хоора соп алгаш, “Эфир” солунга парлаарын Васил Васильевичиге сүмеледим. Даргам шыжыгып үндү: “Халас парлаар бис бе?!” – деп. “Шенелде – яла эвес-тир” деп орус улустуң үлегер домаа бар ийик чоп, Васил Васильевич” – дээ­римге, чөпшээрешти. Херимде чарлалы “Эфир” солунда канчап парлаттына бергенинге кайгап-харап, каш-даа кижи келген. Оларның чарлалын “Эфир” солунга парлаарга, хөй кижилер номчуурун тайыл­бырлаарывыска, өртээн төлээш, солунга парладып каар турдулар. “Силерниң чарлалыңар “Эфир” солунда – бүгү республика номчуур” деп чарлаптарывыска, хууда чарлалдар көвүдеп эгелээн. Чоорту сыңмастаан, кижилер чарлалдарын баш бурунгаар берип турар апарган. “Эфир” солуннуң тиражы 35 муң экземпляр чедип турду.

ДУЗА

Хоорай иштинге чөпшээредип алганы чер участогунга бажың тударынга акша-төгериктен куруглап, хуусаазын таныырым кижи эрттирип алгаш, ол участокту меңээ дамчыдып бээринге чөпшээрешкен. Ону шиитпирлеп, документилер тургузарынга бергедээшкиннер тыптып келген, участокту меңээ дамчыдып бербес байдал-даа тургустунар чыгыы. Ам канчаар боор, Васил Василь­евичиге чугааладым. Чүге дээрге хоорайның архитектура килдизинге даргамның уруу ажылдап турган. Бо удаада база Васил Васильевич база катап дузалашкан. Тудуп алган бажыңымны көргеш, даргамны сактып, сагыжымда аңаа мөгейип чоруур мен.

Василий Васильевич Журавлев тыва черни чуртсунуп, тывалар-биле кудалажып, төрелдежип чораан, тыва чер аңаа чылыг-чымчак “шуглак” болган ёзулуг интернационалисчи орус эр-ле болгай.

Шаңгыр-оол СУВАҢ,
Россияның хүндүлүг
радизи.

Предыдущая запись
Үрбүн-Кашпалдың маадыр кызы
Следующая запись
Херсон хоорайда «Өлүм чок полк» акциязы
Меню