Рубрикалар

Ш.КАРА-ООЛ: «Төревистиң эң улуг хүрээзинде тыва оолдар ажылдап турар»

 Апрель 7-де Тываның Баштыңы республикада эң улуг сарыг шажын төвү  апаар – чаа хүрээ тудуунга чораан.

«Тудугжу оолдарывыстың шудургу ажылы онза-дыр. Хүрээниң тудуу улуг  болганда, тудугжуларның санын ам-даа көвүдетсе эки боор. Чүгле иштики ажылдарга безин 100 ажыг кижи херек апаар. Ынчангаш шеверлекчилерни мөөңнээр бис. Чыып алган акша-хөреңгивис бар, хомудатпас бис. Тудугну доозуп алырга, ал-бодунуң чуртталгазынга, ажы-төлүнүң келир үезинге, ажыл-херээнге улуг ак орукту ажыдып, чаагай үүлени ажыдып алыр. Хүрээ тудуу алызында барып, тыва чоннуң чырык угаан­че оруун ажыдып, камгалал өргээзин тургузар сүлде-сүзүктүң бедик хей-аъдының тугу апаар” – деп, Тываның Баштыңы чугаалаан.  

А Камбы-лама эргелели бо хүрээ тудуунуң иштинге тургузар бурган сагыызыннарын база шажын ёзузунуң каасталгаларын кылыр  мастерлер-биле чугааны кылып, дугуржулганы чорудуп турарын Тываның Камбы-ламазы Лодой башкы чугаалаан.

 “Чазаавыстың Даргазының эгелеп каан үүлези, Далай-Лама башкывыстың айызап каан тудуу улаштыр туттунуп турарынга өөрүп тур бис. Чазак Даргазы Ш. Кара-оолдуң шак-ла мындыг базымнарны чонунга дээш кылып турары, кайгамчык-тыр. Ыдыктыг Далай-Лама башкывыс кижи бүрүзүнге аас-кежикти чедип алыр ындыг ыдыктыг оран турар болза, ынчан чон аас-кежикти чедип алырының үрезинин тарып, ол орандан камгалалды дилээр деп, чугаалаан. Тывада камгалалдың ындыг улуг хүрээ-хииди туттунуп турары дыка эки-дир.

Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол хүрээ тудуунче кыдыындан спонсорларны дилеп, оларны улуг үүлеже хаара тудар чугааларны ам-даа чорудуп турар.

“Бистер бо хүн Камбы башкы-биле тудуувуска чедип келгеш, мону хынап турарывыстың утказы улуг. Хей-аъдывыстың, сүлдевистиң бадыткалы – бо тудуувуста. Бо хонуктарда Сергей Күжүгетович Шойгу-биле  турдум. Чонум база билген чадавас боор. Сергей Күжүгетович эр-хей болуп, бир шиитпирни үндүрүп берди! Кышкы үеде хоорайывыс ыжын канчалза экил деп, кады сайгарып, чугаалажып, сүмелештивис. Найысылалды ышталдырган котельнаялар санын  эвээжедир дээш, хоорайның мэриязы, удуртулгазы шиитпирлерни үндүрүп турарын чугааладым. Ынчангаш кадет училищезиниң ийи котельнаязын өжүрүп, хоорайның чылыг курлавырындан коштунза кандыгыл деп саналдааш, ынаар акшаландырыышкындан берип көрүңер деп,  дилегни кылдым. Сергей Күжүгетович дораан шиитпирни үндүрүп берди. “Ийе, ынчанмайн канчаар, мээң өскен хоорайым арыг болзун, ынчангаш маңаа хирлиг объект турбазын. Бо чылын ону тудуп эгелээр бис” – деп аазааш­кынны берди. Ол дээр­ге бети дизе-ле 50 млн. рубль акшаның айтырыы-дыр. Ындыг чедиишкинниг болдум, хүндүлүг чаңгыс чер-чурттугларым.

Кадеттер корпузунга чоок чыдар  хүрээвисти чылыг четкизинге кожуп алыр байдал база тургустунуп кээр. Ол дээрге бистиң бо хүрээ тудуунда ажылывыстың бир үүлези күүсеттинип турары ол. Бедик хей-аъдывыстың, сүлдевистиң бир бадыткалы – бо тудугнуң айтырыглары  ала-чайгаар чиик чоруп турарын силерге дыңнадыксадым.  

Оон аңгыда, шынап-ла берге үени эрттирип тур бис, чонум. Чогум буянныг улуг үүлени бүдүрүп турар болганывыста, чиик эрте бээр боор бис деп, бүзүреп тур мен. Бо шакта бистиң Тывавыста аарыг кижи чок. Шупту 85 регионда аарыгның байдалы бергедей берген. Чүгле дөрт регион арткан. Ол регионнар дээрге  чанывыста чыдар Алтай республика, Чукотка болгаш Ненец автономнуг округ-дур. Оон арткан регионнарда бо аарыг шуут чыгап келген. Чанывыста чыдар Хакасия, Красноярск, Новосибирск, Алтай край дээн регионнарда бо аарыг бар.  Кичээнгейлиг болурун дилеп тур мен. Шыны-биле чугаалаар болза, Бурятияда бир кижи чок болган. Ол дээрге-ле  шын алдынарывыстың талазы-биле биске улуг кыйгырыг бооп турары ол.

Бо берге үеде муңгарап, деңгереп, арага-дарыга черле дегбеңер. Өг-бүлеңер-биле бажың-балгадыңарга ажыл-агыйыңар кылбышаан, уруг-дарыыңар-биле эптиг-найыралдыг байдалды тургузуп, аас-кежиктиг болуруңарны күзеп тур мен. Улуг бачыттыг аарыг чоруп турда, чонувусту камгалап алыр деп бодазывысса,  бажың-балгаттан үнмес болза эки. Ону катап-катап дилеп тур мен” – деп, Тываның Баштыңы чонун кыйгырган. 

Хүн бүрүде тейлеп, ыдыктыг Далай-Лама башкывыстың сүмелээни Ногаан Дарийги бурган тариназын номчуп, өг-бүлеңер-биле оожум тайбың байдалда, бүгү-ле дүрүмнерни сагыырын дилээр-дир бис. Ону сагыыр болзувусса-ла, коргунчуг айыыл-халап бисти оюп эрте бээринге бүзүрел улуг. Бүгү-ле чүүлдер боттарывыстан дыка хамааржыр. Мону дилеп каар кижи-дир мен, чонум” – деп, Тываның Камбы-ламазы  чонга чагыын берген.

 Тыва Чазактың парлалга албаны. #Шын

Предыдущая запись
Тожу
Следующая запись
Бир кол сүмем – арагадан ойталаары
Меню