Рубрикалар

Сукпакта бажың-дазылга 20 харлаар

Баштайгы даргазынга Алдын Анай-оолович Монгуш томуйлаткаш, ажылдаан. Сукпактың ук бажың-дазылгазы Бии-Хем кожууннуң Хадың сумузунда бир салбырлыг. Ниитизи-биле 60 хире улуг назылыглар болгаш инвалидтер бо хүннерде ка­дыын экижидип, эмнедип чурттап турар.
Амгы үеде удуртуп-баштап турар даргавыс Чойганмаа Тюлюшовна Лама. 2007 чылдан эгелээш, бо хүннерге чедир 15 чыл иштинде интернаттың ажыл-агыйын билдилиг удуртуп турар. Сукпактың тускайлаттынган бажың-дазылгазында амгы үеде 32 социал ачы-дуза алыкчылары бар. 5-жи – 1-ги, 12-зи – 2-ги, 1-и 3-кү бөлүктүң кадыы кызыгаарлаттынган улус, 14 кижи назы-харының аайы-биле келген.
Сукпак бажың-дазылгазы ийи каът, чылыг хандырылгазы – суг-биле. Бирги каътта хөйнүң чемненир чери, чем, хеп шыгжаар шыгжамырлар, даргаларывыстың ажылдаар өрээлдери, эрттирилге чери, ийиги каътта кызыл-булуң, эмчи сестраларының эмнээшкин өрээли, кырганнарның чурттаар өрээлдери, эр-херээжен улустуң арыгланыр черлери бар.
Социал ачы-дуза алыкчы­ларының кадыының байдалын дүн-хүн чок көрүп, эмнээшкинни чорудуп турар, бир ниити аарыг­лар эмчизи, 4 эмчи сестразы бар. Олар хүнде ийи катап эртен-кежээ кырганнарның ханының базыышкынын, эъдиниң изиин­ болгаш өске-даа байдалын хынап көрүп турар. Ылаңгыя бедик дуржулгалыг эмчи сестра­лары Светлана Маадыр-оол­овна Доржу, Светлана Мерзилеевна Салчак кырганнарга эвилең-ээлдек чоруун көргүзүп, сеткилиниң ханызындан эм­нээшкиннерни кылып турар.
Арыг- силигни харыылап турар бичии эмчи сестраларының ажылы кончуг чымыштыг. Бичии эмчи сестралары – Анай-Хаак Геннадьевна Ооржак, Чечена Николаевна Кара-оол, Руслана Чыскаал-ооловна Сиирин кырганнарга боттуг дузаны чедиреринге кезээде белен.
Социал ажылдакчы тускай эртемниглер Дарый Владимир­овна Чамзы, Алена Борисовна Сонам, Чодураа Владимировна Тюлюш хоочуннарга болгаш кадыы кызыгаарлаттынган улус­ка оларга таарышкан, солун оюннарны ойнадып, шаңналдыг мөөрейлерни эрттирип, янзы-бүрү солун медээлерни дамчыдып номчуп берип турарлар. Хөл-шыдыраа, буга-шыдыраа, шашки, домино ойнап, кызыл-булуңда өңнүг дириг-хааржактан (телевизор) кайда чүү болуп турарын сонуургап көрүп турар бис.
Хөй чылдарда ажылдаан арга-дуржулгалыг, холу чемзиг паштанчылар – Лада Бай-ооловна Сарыглар, Марина Семис-ооловна Иргит база дузалакчы Зоя Бадырааевна Сарыг­лар социал ачы-дуза алыкчыларын хүнде дөрт катап амданныг чем-биле чемгерип турарлар.
Херим иштинде 60 кулаш дөрбелчин хемчээлдиг черде ногаа тарыыр шөлүвүс бар. Чылдың-на ногаа аймаан тарып (огурец, помидор, баклажан, перец, көк-кулча, свекла, укроп, редиска, морковь), чайны өттүр суггарып ажаагаш, күзүн багай эвес дүжүттү ап турар бис. База кыш удур дузааш, савалап белеткеп алыр бис. 2021 чылда ногаа тарыыр шөлүвүске бирээзи-ле 16 кулаш дөрбелчин хемчээлдиг ийи шөлдүг чылыг ногаа тарыыр тус­кай үгекти (теплица) садып берген, ооң ачызында чылыгга ынак ногаалар огурец, помидорну үезинден эрте тарааш, дүжүдүн ийи катап хөйнү алган бис.
Халдавырлыг аарыгның берге үези турза-даа, бажың-дазылганың эргилээнинден ийлени берген сарапчазын долузу-биле чаартып, чаа материал-биле сарапчаны кылган. Одалга черин амгы үениң чаа «Теплотрон» деп улуг суугулары-биле солаан болгаш иштики ажылдарны бир-ийи дугаар каъттарга дозулап, чугайлап, ниитизи-биле эрткен чылын интернатка капиталдыг септелгени чоруткан. 2021 чылда ийи машинаның гараж тудуун эгелеп алган болгаш, бо чылын тудуун дооскаш, ажыглалга киирер. Бажың-дазылганың суг хандырылгазы одаар черден чоруп турар болганындан, хеп чуур чер, чунар-бажың, арыгланыр бажың турум ажылдап турар.
Интернат ажыттынганындан бээр ажылдаан одакчы – ажылчын Сылдыс Сержиович Иргитти маңаа онзалап демдеглевес аргажок, чүнү-даа кылыр «алдын холдуг», аар-саар кандыг-даа ажылдарны кыла кааптар.
Херээжен ажылдакчылар, даргавыс Чойганмаа Тюлюш­овна баштааш, чазын чечек тарыырынга кончуг ынак. Бажың-дазылгавыстың мурну чайын чүзүн-баазын чечектер-биле шиметтине бээрге, чаражы кайгамчык. Ыт-кады, инек-караа, кызырак-караа, ранетканың чимизин социал ачы-дуза алыкчылары сонуургап чыып чип, хандыларны кылып ап турарлар. Яблоня, хадың, дыт, бежен дөс хады база үнүп турар.
Бажың-дазылгавыста чурум кончуг шыңгыы, чурум үрээр, арага-дары ижер болгаш өске-даа багай чүүлдерге сундулуг улус чок. Шупту эп-найыралдыг орус, тыва эгин-кожа бот-боттарывысты хүндүлежип, дузалажып, интернаттың иштики чурумун сагып чурттап турар бис. Ынчангаш интернаттан үнер-кирер чорук шуут чок деп болур. Ажылдакчыларның-даа талазындан кадрлар солчулгазы колдуунда болбайн турар.
Сорук-оол ООРЖАК.
Сукпак суур.
Предыдущая запись
Хүндүткелдиг башкы-хөгжүмчү
Следующая запись
АМЫДЫРАЛДАН ЭСКЕРИГЛЕР. «КОРМИТЕ ПТИЦ!»
Меню